De financiële ruimte die ziekenhuizen in de praktijk hebben voor de transitie naar passende zorg op de juiste plek wordt steeds meer beperkt door stijgende kosten van exploitatie, personeel en lifecycle management. Dit blijkt uit de jaarlijkse ICT Benchmark Ziekenhuizen van M&I/Partners.
De afgelopen vijf jaar blijven de ICT-kosten ten opzichte van de omzet gelijk op 5,7%. De financiële ruimte voor innovatie en optimalisatie met ICT wordt steeds meer beperkt door stijgende kosten van exploitatie, personeel en lifecycle management. Stilstand dreigt hierdoor op de noodzakelijke transitie naar passende zorg, zoals geformuleerd in het Integraal Zorgakkoord (IZA). Het IZA kent daarbij ook de nodige digitaliseringsdoelen, zoals onder andere terug te vinden op IZA digitaliseringsroutekaart voor de Medisch Specialistische Zorg.
Stijgende exploitatielasten op met name software, stijgende personeelskosten en regulier lifecycle management nemen bij de meeste ziekenhuizen nagenoeg het hele ICT-budget in beslag. Onder regulier lifecycle management verstaan we de periodieke upgrades naar nieuwe versies en vervanging van bestaande software en infrastructuurcomponenten. De basis van softwaretoepassingen en infrastructuurcomponenten neemt jaarlijks toe; inmiddels kennen ook veel primair-procestoepassingen, zoals bewakingsapparatuur en infuuspompen, een ICT-component door software-onderdelen en netwerk connectiviteit.
Inflatie
Hier komen de onderdelen van het IZA nog bovenop, zoals gegevensuitwisseling, informatiebeveiliging & privacy en generieke voorzieningen. Naast deze uitbreidingen van het applicatie- en infrastructuur-landschap speelt de recente inflatie eveneens een kostenverhogende rol. Ondertussen kennen ziekenhuizen ook uitdagingen op o.a. de stijgende kosten voor energie, rentelasten en zorgpersoneel. Ziekenhuizen proberen de uitdagingen op middelen op te vangen met beperkingen op de omvang van personeel en harde keuzes op de uitvoering van projecten en innovatie. Men kiest dan bijvoorbeeld voor een vooral ‘technische implementatie’ van de EPD upgrade, waardoor kansen voor procesverbetering en -optimalisatie onbenut blijven. Ondertussen kennen veel van de projecten die in het kader van lifecycle management uitgevoerd worden, substantiële kosten.
Beperkte investeringsruimte
De ICT-kosten in ziekenhuizen blijven ten opzichte van de omzet gelijk, maar stijgen in omvang mee met de omzet. De beperkte financiële investeringsruimte door oplopende kosten in combinatie met beperkt gestegen omzet zorgen voor een dempend effect op de ICT-kosten. De omzet van ziekenhuizen is in 2022 met 3,4% toegenomen2. Hoewel de omzet, mede door coronasteun, steeg, is minder geïnvesteerd in procesverbetering en -optimalisatie ten opzichte van 2021. Hierin is het effect terug te zien van hogere kosten door onder andere inflatie, hogere personeelskosten en hogere kapitaalslasten. Gemiddeld is 1,1% van de totale omzet van het ziekenhuis beschikbaar als investeringsbudget voor ICT, op basis van de benchmarkresultaten. Dat is een daling van 8% in vergelijking met boekjaar 2021 (1,2%).
Voor een gemiddeld ziekenhuis met een omzet van 300 miljoen euro is dit een afname van het investeringsbudget met 300.000 euro.
