‘Zorgprofessionals moeten betrokken worden bij digitalisering’

Digitale innovatie vereist een herontwerp van het zorgproces. Volgens bestuursvoorzitter Niels Honig van Franciscus Gasthuis & Vlietland moeten zorgprofessionals bij beide betrokken worden. Volgens hem gebeurt dat nog te weinig. “We moeten niet alleen maar de huidige procesgang kopiëren naar een nieuwe technologische wereld. Dat is in de basis een zorgvraag.”

Honig ziet veel lichtpunten in de digitalisering van de Nederlandse zorg. “We sturen de patiënt niet meer met een dvd op de buik naar een volgend ziekenhuis, of moeten hun verhaal steeds opnieuw vertellen. In het delen van informatie en medicatieoverdracht hebben we grote stappen gemaakt.” Volgens hem zijn ook de ideeën rond digitalisering aan het veranderen. “Lange tijd ontbrak het echte urgentiegevoel, net als de kennis en de schaalgrootte. Er is inmiddels een lappendeken ontstaan van apps, platformen en allerhande toepassingen met weinig consistentie over de sectoren heen.” Honig denkt dat zorgpartijen zich nu meer realiseren dat het gezamenlijk moet gebeuren. “Deeloplossingen maken de al zo complexe zorg alleen maar complexer.”

Sterkere positie bij tech-partijen

Hij wijst op de gezamenlijke route naar gegevensbeschikbaarheid, in zijn ogen de technologische spil van verdere digitalisering. “Met de keuze voor een landelijke doelarchitectuur zetten we daarin nu hele goede stappen. Het is goed dat er met CumuluZ een basisinfrastructuur komt die niet-commercieel is. Als we elkaar beter weten te vinden en het elkaar als zorgpartijen niet lastig maken met eigen puntoplossingen, krijgen we ook een sterkere positie tegenover grote tech-partijen.” Honig maakt zich geen zorgen dat de Tweede Kamer zich voordat er een nieuw Kabinet is niet wil verplichten tot het uitkeren van de volgende tranche transitiegelden. Veel digitale trajecten die belangrijk zijn in het kader van het Integraal Zorgakkoord (IZA) zijn al gestart. Honig: “Met digitalisering zijn grote bedragen gemoeid, maar het is de beste investering die we op dit moment kunnen doen. Dat de politiek misschien wat dubbele signalen geeft, daar moeten we ons niet door laten afleiden. Wij moeten consistent blijven in onze aanpak, in onze opdracht en in onze overtuiging.”

In regio Rijnmond zijn er plannen voor één gemeenschappelijke digitale voordeur voor alle zorg. In totaal hebben zich 29 zorgaanbieders in de regio Rotterdam en de Zuid Hollandse Eilanden bij dit Digizorg-initiatief aangesloten. Dat brengt de nodige uitdagingen met zich mee. “De gemeenschappelijke visie is er, technologie is er,” zegt Honig. “De echte uitdaging is de implementatie in de eigen organisatie. De ene organisatie heeft al echt een digitale strategie, de andere nog veel minder. Ook de capaciteit is ongelijk verdeeld. Een gemiddeld ziekenhuis heeft tientallen medewerkers op de afdeling IT, een academisch ziekenhuis misschien wel meer dan tweehonderd. Dat is niet te vergelijken met de capaciteit van een organisatie in de ouderenzorg of een huisartsengroep.”

Digitalisering is ook een zorgvraag

Maar ongeacht de grootte of digitale volwassenheid, de opdracht is voor alle partijen dezelfde, denkt Honig. “Het doel is de patiëntreis te optimaliseren en daarbij echt vanuit de patiënt te redeneren. We moeten dus niet alleen maar de huidige procesgang kopiëren naar een nieuwe technologische wereld. Er hoort ook een redesign van het zorgproces bij. Dat is geen technologische kwestie, maar in de basis een zorgvraag. Die kun je alleen maar goed beantwoorden als je er de professional en de patiënt bij betrekt.”

Staat de professional hier voor open of overheerst het gevoel lijdend voorwerp te zijn van alweer een innovatie terwijl de werkdruk toch al torenhoog is? “Het is helaas nog geen vanzelfsprekendheid dat de professional aan de overlegtafel zit. Maar dat is niet omdat de zorgprofessional niet betrokken wil worden. Het is eerder dat wij aan de bestuurlijke tafel over elkaar heen duikelen met analyses over hoe slecht het de komende tien jaar wel niet zal zijn op de arbeidsmarkt. Daarmee stralen we onbedoeld een gevoel van onmacht uit in plaats van optimisme en ambitie voor de toekomst. ”

Genoeg motivatie en creativiteit

Juist om dit professionele perspectief mee te nemen, horen professionals en in het bijzonder verpleegkundigen nauwer bij overleg en besluitvorming over digitalisering betrokken te worden, vindt Honig. “De vraag is wel hoe je dat gesprek voert. Je moet je best doen om allemaal dezelfde taal te spreken. Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn. Je moet de praktijk willen begrijpen en op basis daarvan vragen stellen. Anders loop je het risico dat je oplossingen vanuit de technologie bedenkt. Technologie kan veel, maar de vraag is waar een professional behoefte aan heeft. Ondersteunt het je in je werk? Dat is de basale vraag die we veel vaker zouden moeten stellen.”

Honigs pleidooi voor verpleegkundigen komt niet uit de lucht vallen. Hij begon zijn carrière in de zorg ooit als verpleegkundige. “Er is in ieder geval géén schaarste aan motivatie en creativiteit bij professionals die nadenken over wat het beste is voor de patiënt en passende zorg als van nature in zich hebben. Laten we proberen dat aan te spreken. Niet: het is in de zorg kommer en kwel dus jij moet met technologie aan de slag, maar: jij doet fantastisch werk, we hebben jouw creativiteit nodig om de beste uitkomsten te realiseren en daarin speelt technologie een belangrijke rol.”

Tweerichtingsverkeer

Als visie, technologie en implementatie samenkomen, gaat digitalisering voor een grote verschuiving zorgen, voorziet Honig. “Met Digizorg willen we achter die gemeenschappelijke voordeur allerlei verschillende applicaties en aan de patiënt gekoppelde data beschikbaar maken. Daarin hoort ook de informatie bij die de patiënt zelf genereert, zodat er tweerichtingsverkeer ontstaat en de kennis en informatie die de patiënt heeft onderdeel wordt van de behandeling. Het geheel van technologische innovatie en digitalisering moet ertoe leiden dat de patiënt meer in regie is.”

Niels Honig treedt op als keynote-spreker tijdens Zorg & ict 2024.

Bron: Dutch Health Hub

De ICT-wereld is snel. Mis niets.

Het allerlaatste ICT nieuws in jouw mailbox

Aanmelden