Nederlandse organisaties investeren volop in kunstmatige intelligentie (AI), maar doen dat vooral vanuit een defensieve houding. Waar bedrijven elders in de EMEA-regio (Europa, Midden-Oosten en Afrika) AI inzetten voor innovatie en groei, ligt in Nederland de nadruk op risicobeperking en compliance. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van IBM onder meer dan 3.500 senior leiders.
Voorzichtigheid boven vernieuwing
Bijna de helft (48%) van de Nederlandse senior leiders geeft aan dat AI-investeringen primair gericht zijn op risicobeheersing en naleving van regelgeving. Daarmee scoort Nederland fors boven het EMEA-gemiddelde van 39%. Slechts 24% ziet AI als instrument voor innovatie of R&D, tegenover 38% in de rest van de regio.
Volgens IBM weerspiegelt deze houding een bredere trend: Nederlandse bedrijven gebruiken AI vooral om fraude, fouten of regelgevingsproblemen te voorkomen, niet om nieuwe groeikansen te creëren. “De stap van experimenteren naar opschalen vraagt om vertrouwen, duidelijk beleid en solide technische fundamenten,” zegt Evita Stoop, CTO bij IBM Nederland.
Beperkte productiviteitswinst en trage transformatie
Hoewel AI al meetbare voordelen oplevert, blijven Nederlandse resultaten achter bij de rest van EMEA. Slechts 29% van de Nederlandse leiders rapporteert significante productiviteitsverbeteringen, tegenover 47% in de regio. Ook succesvolle AI-transformaties komen minder vaak voor: 47% in Nederland tegenover 66% in EMEA.
De voordelen die wel worden ervaren, liggen vooral op operationeel vlak: hogere efficiëntie (55%) en verbeterde medewerkerscapaciteiten (48%) door het automatiseren van repetitieve taken. Toch profiteren Nederlandse medewerkers indirect, omdat AI nog zelden wordt ingezet als motor voor innovatie of creatieve processen.
Sectorverschillen
De meeste productiviteitswinsten door AI worden geboekt in softwareontwikkeling en IT (32%), klantenservice (32%) en inkoop (27%). Grote ondernemingen melden vaker positieve effecten (72%) dan mkb-bedrijven (55%), terwijl publieke instellingen nog in een vroege fase verkeren.
Openheid en interoperabiliteit centraal
Verantwoorde toepassing van AI blijft een belangrijk aandachtspunt. Wereldwijd noemt 85% van de leiders transparantie essentieel voor ethisch gebruik, en 84% benadrukt het belang van interoperabiliteit, de mogelijkheid om AI-systemen naadloos te integreren met bestaande infrastructuur.
Belangrijkste belemmeringen
Ondanks de groeiende adoptie blijven zorgen bestaan over veiligheid, privacy en technische complexiteit. Ruim 65% noemt datalekken en onbetrouwbare uitkomsten de grootste risico’s, en een vergelijkbaar percentage wijst op de uitdagingen bij integratie met verouderde IT-systemen.
Aanbevelingen van IBM
IBM doet vijf aanbevelingen om de AI-transformatie te versnellen:
-
Ontwikkel een organisatiebreed AI-operating model met heldere doelen.
-
Investeer in AI-vaardigheden en innovatiecultuur.
-
Stimuleer experimenteren en snelle iteratie.
-
Gebruik governance-tools om risico’s te beheersen.
-
Stel een AI-Board in dat toeziet op ethiek en verantwoord gebruik.
