De gemeente Groningen start dit jaar een pilot met een alternatief voor het Microsoft Office-pakket. Daarnaast onderzoekt de gemeente samen met de VNG of Windows op termijn kan worden vervangen door Linux. De stappen vloeien voort uit Europese regelgeving die overheden verplicht hun afhankelijkheid van grote Amerikaanse en Chinese techbedrijven terug te dringen.
De plannen kwamen aan bod tijdens het Politiek Vragenuur in het Groningse Stadhuis nadat de fractie van Volt het college om opheldering had gevraagd over Europese maatregelen voor digitale soevereiniteit, meldt de Stichting Omroeporganisatie Groningen (OOG). De aanleiding is het zogeheten Tech Sovereignty Package van de Europese Commissie, dat onder meer de Cloud and AI Development Act (CADA) omvat. Die verordening verplicht overheden hun afhankelijkheid van grote techplatforms af te bouwen. Ook introduceert de EU de regel ‘open source, tenzij’, waarmee gemeenten bij software-inkoop in principe moeten kiezen voor open en herbruikbare oplossingen boven gesloten commerciële software.
Afhankelijkheid moeilijk in kaart te brengen
ICT-wethouder Philip Broeksma (PRO) schetste tijdens de vergadering de complexiteit van de situatie. Broeksma gaf aan dat de werkelijke omvang van de afhankelijkheid van big tech lastig te bepalen is, omdat ook toeleveranciers en hun onderleveranciers hun applicaties vaak bouwen op de platforms van grote techbedrijven. Die gelaagdheid maakt het volgens hem moeilijk om de totale afhankelijkheid volledig in kaart te brengen.
Het volledig uitsluiten van Amerikaanse of Chinese techbedrijven stuit bovendien op juridische obstakels. Broeksma stelt dat de aanbestedingswet gemeenten verbiedt om te eisen dat een systeem door een Europees bedrijf wordt geleverd. Omdat de ICT-omvang van Groningen Europees aanbesteden vereist, is het juridisch niet toegestaan een Europese leverancier als voorwaarde te stellen.
Eigen infrastructuur als vertrekpunt
Volgens Broeksma staat Groningen er desondanks relatief onafhankelijk voor vergeleken met veel andere Nederlandse gemeenten. Zo heeft de gemeente e-mailvoorzieningen en een aantal kernapplicaties ondergebracht in eigen datacenters, die deels fysiek in de gemeente zelf staan. Daardoor is Groningen voor die diensten niet afhankelijk van cloudplatforms van grote techbedrijven.
De gemeente maakt naar eigen zeggen ook minder gebruik van de Microsoft-cloudomgeving dan de meeste andere gemeenten. Dit jaar volgt een pilot met een alternatief voor het Microsoft Office-pakket. Parallel daaraan onderzoekt Groningen samen met de VNG de mogelijkheid om de volledige werkplek te vervangen: Windows zou op termijn plaats kunnen maken voor Linux.
Omdat oplossingen vanuit het Rijk vooralsnog uitblijven, geven Groningen en de VNG deze pilots zelf vorm. Broeksma meldt dat het project jaren in beslag zal nemen en daarnaast aanzienlijke middelen vereist.
