Nederlandse organisaties zetten steeds vaker AI-assistenten in, maar het merendeel weet de technologie nog niet effectief te benutten. Dat blijkt uit de zesde editie van de Data & AI Monitor 2025/26 van Xebia, uitgevoerd in samenwerking met Data Expo, waarvan ChannelConnect mediapartner is.
Uit het onderzoek, gehouden onder ruim 500 professionals uit meer dan tien sectoren in Europa en de VS, komt naar voren dat bijna de helft van de organisaties al met generatieve AI-assistenten werkt. Toch zegt minder dan 40 procent dat AI daadwerkelijk waarde toevoegt. Slechts een derde geeft aan de technologie optimaal te benutten.
Een belangrijke oorzaak is dat veel bedrijven de basis niet op orde hebben. Minder dan de helft beschikt over een duidelijke datastrategie. Ook kampt 51 procent met slechte datakwaliteit en ontbreekt bij 47 procent een datagedreven cultuur. Budget is een tweede knelpunt: de helft van de organisaties stelt dat er onvoldoende middelen beschikbaar zijn om AI-projecten door te ontwikkelen.
Verschillen tussen sectoren
De volwassenheid van AI verschilt sterk per branche. Zakelijke dienstverleners lopen voorop: zeven op de tien hebben duidelijke AI-plannen en zetten de technologie direct in bij klantprojecten. In de maakindustrie en de zorgsector is de adoptie trager. Verouderde IT-systemen, strikte regelgeving en gefragmenteerde data vormen daar de grootste obstakels.
Nederlandse bedrijven draaien massaal op Amerikaanse cloudplatforms. Microsoft Azure (47%), AWS (24%) en Google Cloud (20%) voeren de lijst aan. Slechts 7 procent maakt helemaal geen gebruik van cloud.
Driekwart van de organisaties ervaart een grote afhankelijkheid van deze aanbieders. Meer dan de helft noemt dit zorgelijk. Vooral in gereguleerde sectoren groeit de roep om meer digitale soevereiniteit. Zeven op de tien Europese respondenten vinden dat Europa sterker moet optreden tegen de dominantie van Amerikaanse techgiganten.
AI-agents en werkgelegenheid
Het onderzoek wijst ook op de verwachtingen rond AI-agents. Bijna de helft (45%) denkt dat dit type AI tot minder banen leidt. De zorgen zijn het grootst in de maakindustrie en zorg, terwijl zakelijke dienstverleners AI vooral zien als aanvulling op menselijke expertise.
Tot slot blijkt dat slechts 18 procent van de ondervraagden ‘Responsible AI’ als prioriteit heeft. Bedrijven richten zich vooral op AI in kernprocessen (40 procent), terwijl aandacht voor ethiek en governance achterblijft.
ChannelConnect is mediapartner van Data Expo, dat plaatsvindt op 10 en 11 september in de Jaarbeurs.
