Arctic Wolf, leverancier van een cloud-native platform voor security operations, integreert ESET Inspect in zijn platform. Inspect is de XDR-module van het ESET Protect-platform.

Arctic Wolf voegt ESET Inspect toe, naast telemetrietools van andere securityleveranciers. Klanten van ESET kunnen hierdoor gebruik maken van Arctic Wolf als tool voor de security operations.

Arctic Wolf levert een cloud-native platform met oplossingen als Managed Detection & Response, Managed Risk, Managed Security Awareness en Incident Response, met als overkoepelende interface het Concierge Delivery Model. Deze biedt volgende de leverancier beveiligingsinzichten op basis van de telemetrie van de technische stack van de klant, zoals ESET Inspect.

“Bedrijven en de channel community eisen tegenwoordig technologie-ecosystemen die het beheer van cybersecurity vereenvoudigen, volledig inzicht bieden in verschillende aanvalsoppervlakken en marktleiders samenbrengen onder één architectuur,” zegt Trent Matchett, directeur van Direct Channel Global Sales bij ESET. “We hebben aanzienlijk geïnvesteerd in een open API-gateway, om zoveel mogelijk integratiepartners te kunnen ondersteunen, waaronder nu dus Arctic Wolf.”

Ian McShane, VP Managed Detection and Response bij Arctic Wolf: “Met de nieuwe ESET PROTECT Platform API kunnen ESET Inspect-gegevens naadloos worden geïntegreerd met het Arctic Wolf-platform, wat in combinatie met de telemetrie van andere securitytools ervoor zorgt dat Arctic Wolf-klanten holistische bescherming krijgen tegen een steeds evoluerend dreigingslandschap.”

Veel bedrijven maken gebruik van producten of diensten van (toe)leveranciers of leveren zelf aan andere bedrijven. Zo ontstaan allerlei ketens – supply chains – van bedrijven die economisch aan elkaar verbonden zijn en een bepaalde mate van afhankelijkheid hebben. Als er ergens in de keten een leveringsstop is, dan kan dit grote gevolgen hebben voor de gehele supply chain. Naast de afhankelijkheid van fysieke deelproducten, zijn bedrijven in de keten vaak ook digitaal nauw met elkaar verbonden. Dit maakt de samenwerking makkelijker, maar creëert ook extra risico’s voor de cyberveiligheid dit meldt het Digital Trust Center.

Er zijn genoeg voorbeelden van situaties waarbij een aanval op een bedrijf in de keten grote gevolgen heeft voor een grotere groep bedrijven in de leveranciersketen. Zo werd in 2017 een containerterminal in de Rotterdamse haven getroffen door een cyberaanval wat resulteerde in een logistiek drama in de Rotterdamse haven. Ook de ‘kaashack’ bij een leverancier die tot lege schappen bij Albert Heijn leidde, is hier een voorbeeld van.

Wanneer een IT-dienstverlener gehackt wordt, is de dreiging van een andere aard. Want de connectie met andere bedrijven is dan mogelijk digitaal en het gevaar kan ‘overspringen’ naar het bedrijfsnetwerk van de bedrijven waar de IT-dienstverlener aan levert. Voorbeelden hiervan zijn de hacks die enkele gemeenten in Limburg en Duitsland troffen.

Weerbaarheid in de keten is een belangrijk aandachtspunt door de groeiende digitale verbondenheid van het bedrijfsleven. De Europese NIS2-richtlijn vereist dan ook van grote bedrijven in belangrijke sectoren zoals energie, gezondheidszorg en drinkwater, dat er zorgplichtmaatregelen worden genomen om de toeleveringsketen veiliger te maken. Uit de recent gelanceerde NIS2-Quickscan blijkt dat 46% van scan invullers in maart, nog geen keteninventarisatie heeft uitgevoerd. De AIVD, CIO Rijk, NCSC en NCTV hebben een handreiking gemaakt voor het inventariseren en beheersen van supply chain risico’s voor producten en diensten uit landen met een offensief cyberprogramma gericht tegen Nederlandse belangen.

Voor bedrijven met een overzichtelijke keten van toeleveranciers heeft het DTC een keteninventarisatie ontwikkeld. Wie de nodige maatregelen heeft getroffen die passen bij de risico-analyse, kan aan de slag met het verkleinen van risico’s die voortvloeien uit de keten. Waar liggen de afhankelijkheden die je bedrijfscontinuïteit kunnen verstoren? Heb je zicht op de cyberbeveiliging van bedrijven van wie je afhankelijk bent? Heb je afspraken gemaakt? In deze handige invulbare keteninventarisatie kun je de belangrijkste afhankelijkheden in de keten loggen. Noteer ook welke afspraken er zijn over het verkleinen van de risico’s en welke alternatieven jij tot je beschikking hebt wanneer er iets in de keten gebeurt.

Klik hier voor meer informatie over de keteninventarisatie.

Veeam Software neemt Coveware over, een leverancier van oplossingen voor respons op cyberafpersingsincidenten.

Coveware by Veeam zal blijven opereren zoals het nu doet. Het blijft incidentresponsdiensten leveren aan slachtoffers van cyberafpersingen en proactief samenwerken met zakelijke klanten. Bepaalde mogelijkheden van Coveware by Veeam zullen worden opgenomen in Veeam-producten, waaronder het Veeam Data Platform en het Veeam Cyber Secure-programma.

Sinds de oprichting in 2018 heeft Coveware naar eigen zeggen duizenden slachtoffers van cyberafpersing geholpen en software en diensten ontwikkeld die forensische triage, onderhandeling over en herstel na afpersing, cryptocurrency-schikking en decodering mogelijk maken.

“Het is niet langer de vraag wanneer een organisatie aangevallen wordt, maar hoe vaak. 76% van de organisaties is de afgelopen twaalf maanden aangevallen en het aanpakken van deze cyberdreiging is van groot belang voor elke organisatie”, aldus Anand Eswaran, CEO van Veeam. “Het is essentieel om ervoor te zorgen dat data veilig en beschermd zijn, en dat wanneer het ergste gebeurt, bedrijven snel en veilig kunnen herstellen.”

Coveware by Veeam is beschikbaar voor klanten als volledig pakket.

Het My-Connect Clouddienst-portfolio van distributeur BusinessCom is de afgelopen tijd uitgebreid: inmiddels telt het 15 verschillende clouddiensten. In combinatie met de hardware en dienstverlening van BusinessCom biedt het bedrijf volgens directeur Pieter van Eldonk alles wat je als reseller nodig hebt.

My-Connect is de verzamelnaam voor alle cloud- en abonnementsdiensten van IT- en telecomdistributeur BusinessCom. Wat in 2016 bij BusinessCom begon met één Cloud Telefoniedienst op basis van Telepo, is nu uitgegroeid tot een portfolio van meerdere cloud- en abonnementsdiensten voor telefonie, UC, Contact Center, mobiel, VaMo, networking en cybersecurity.

My-Connect biedt alles wat de reseller nodig heeft, stelt Pieter van Eldonk, directeur van BusinessCom. Nu, ruim 8 jaar na de start van My-Connect als dienstenparaplu, zijn volgens Van Eldonk de puzzelstukken in elkaar gevallen om resellers end-to-end te ondersteunen in hun portfolio. “We kunnen resellers steeds meer clouddiensten voor communicatie en networking bieden, we zijn direct distributeur van een groot aantal A-merk vendors, hebben een volwaardige operatorstatus en we maken het steeds eenvoudiger voor business partners om het te verkopen. Tel daarbij op dat wij een passie hebben voor onze resellers; dan hebben we alles wat de reseller nodig heeft – uit één hand geleverd. Dat is uniek: wij kunnen door de breedte van ons cloud- en hardware-portfolio als enige de reseller oprecht onafhankelijk adviseren wat voor zijn eindklant-projecten de beste oplossing is: een on-premise oplossing met een trunk, dan wel een volledige cloud-oplossing.

Geïnvesteerd in bestelgemak en stabiliteit

Daarnaast heeft het bedrijf naar eigenzeggen de laatste jaren zwaar geïnvesteerd in het bestel- en configureergemak door de bestelportal te integreren in de webshop. “Ook is geïnvesteerd in de datacenters om de security en stabiliteit te verstevigen. Verder is er op commercieel vlak vernieuwing doorgevoerd,” zegt partnermanager Marcel Derks. “De licentiestructuren van de My-Connect diensten zijn allemaal vereenvoudigd. Die versimpeling is goed nieuws voor de reseller; de diensten zijn nu allemaal vanaf een bierviltje te verkopen.”

Die versimpeling is goed nieuws voor de reseller

Derks benadrukt daarbij nog een ander belangrijk punt van de My-Connect diensten: het klanteigendom ligt bij de reseller. “Onze partners factureren, als reseller heb jij het contract met jouw klanten. Je bent dus te allen tijde ‘in control’ over je eigen klantenbase.”

All You Need Is My-Connect Roadshow

Het thema ‘All Youd Need is My-Connect’ werd op Valentijnsdag afgetrapt door het uitsturen van 2.000 Valentijnskaarten naar resellers in de Benelux. Pieter van Eldonk: “De boodschap die we daarmee overbrengen, is dat onze passie voor onze resellers onveranderd is én dat we een hoop nieuws te melden hebben rond My-Connect. Daarom bezoeken de partnermanagers van BusinessCom de komende weken resellers in Nederland en België die geïnteresseerd zijn het My-Connect concept. Geheel in het thema brengen we een bijzondere traktatie mee.”

Het thuisnetwerk wordt steeds belangrijker, ook in zakelijk verband. Thuiswerkers, zzp’ers, allemaal vertrouwen ze op wifi voor hun verbinding. Naast snelheid is veiligheid een van de belangrijkste criteria voor de keuze van een modemrouter. Ook de channelpartner kan een belangrijke rol spelen.

“De grote trend van de afgelopen jaren is natuurlijk het hybride werken,” begint Gerald Schouten, Channel Sales Manager Benelux bij AVM het gesprek. “Bedrijven willen eigenlijk dat mensen weer naar kantoor komen, dat speelt in het mkb waarschijnlijk nog sterker dan bij grote publieke organisaties. Aan de andere kant willen werknemers de mogelijkheid hebben veilig en effectief thuis te werken.” Die laatstgenoemde wens is natuurlijk standaard bij professionals die als zzp’er werken. Volgens Schouten is de FRITZ!Box een ideale centrale communicatiehub voor deze wensen en uitdagingen. “Je kunt er zonder problemen mee thuiswerken.” Zo kan via de router van AVM thuis een VPN-verbinding naar het kantoor opgezet worden. “De software voor de VPN is ingebouwd in ons product,” zegt Schouten. “Je kunt daarmee niet alleen veilig vanuit huis een verbinding maken met de zakelijke IT-omgeving, maar ook gemakkelijk een apart netwerk voor huisgenoten aanmaken. Daarmee realiseer je een scheiding tussen thuis en werk.”

Portfolio voor mkb

Volgens AVM is het portfolio aan producten ideaal voor zzp’ers en het mkb. Die zakelijke markt wordt voor AVM door partners bediend. Schouten: “Zeker voor bedrijven tot vijftig werkplekken zijn onze FRITZ!­Boxen een geweldige oplossing.” Voor het nog steeds in belang groeiende wifi-netwerk is die omvang van vijftig gebruikers prima te behappen voor de routers, met behoud van de kwaliteit van de verbinding. De access points zijn, stelt Schouten, eenvoudig in te richten binnen een mkb-omgeving, waarbij partners overigens die taak ook kunnen uitvoeren als service. “Het mesh-netwerk dat wifi optimaliseert is voor ondernemingen van deze omvang ideaal.” Daarnaast is er standaard een telefonie-oplossing in de router aanwezig, wat handig kan zijn voor zowel mkb’s als zzp’ers. Die oplossing maakt vier gelijktijdige gesprekken mogelijk, of drie draadloze met een draadloos device in combinatie met een IP-telefoon.

Ingebouwde NAS-functionaliteit

Een wat minder bekende feature van de FRITZ!Box is de ingebouwde NAS. Schouten: “Dit is een handige voorziening als in een kleine onderneming meerdere personen op de zaak, of vanuit huis, bij opgeslagen bestanden moeten kunnen komen.” De ondersteunde opslagcapaciteit is fors voor deze doelgroep. “Je kunt 3,99 terabyte per partitie via USB laden binnen één FRITZ!Box. Die is dan intern in het netwerk altijd bereikbaar.” En ook hier geldt dat de VPN-oplossing ingezet kan worden. “Als je de VPN-verbinding opbouwt via de FRITZ!-app, dan kun je van buiten je huis, of van buiten de werk­omgeving, je eigen NAS benaderen.”

De meeste vragen van eindklanten gaan over de kwaliteit van het netwerk

In Duitsland presenteert AVM dat als ‘Die cloud der man traut’ (de cloud die men vertrouwt). “De gebruiker heeft een eigen private cloud die zich bij wijze van spreken in de meterkast bevindt.” Deze feature is niet alleen belangrijk voor mkb-bedrijven, maar ook een mooie propositie voor partners om hun klanten aan te bieden en, al dan niet op basis van een uurtarief, volledig bij hun klant te installeren. “Zij brengen zo bij hun klant een private cloud en een NAS veilig bij elkaar.”

Vraag van partners

Wat zijn op dit moment de vragen die de partners van AVM het vaakst krijgen van klanten in het mkb-segment? “Dat gaat toch vaak over de kwaliteit van het wifi-netwerk. Men wil thuis, als remote-werker, of op de zaak, met bijvoorbeeld een magazijn, echt op elke plek goed, snel en veilig internet.” Die kwestie werd al vaak aangekaart door consumenten, bij hun provider. Maar toen corona meerdere gezinsleden dwong op hetzelfde moment thuis te werken, bleek deze ineens actueler dan ooit. De provider stelt dan vaak al snel dat de kwaliteit van de wifi-verbinding buiten hun verantwoordelijkheid ligt. “Mesh wordt daarbij steeds belangrijker,” geeft Schouten aan. “Men heeft als eindgebruiker vaak wel van de technologie gehoord, maar kent de details ervan niet. Dat hoeft ook niet: de partner kan het uitleggen en tevens het product verkopen en installeren.”

Daarbij kan men in Nederland profiteren van de modemvrijheid. “Mensen maakten zich nooit zo druk over die router in de meterkast, maar nu ze thuiswerkend tegen de grenzen van standaard devices aanlopen, of meer security willen, kunnen partners er met ons product op inspelen. Dat is ook een belangrijk thema waarmee de vier buitendienstmedewerkers van AVM Nederland de partners trainen.” Op die manier kunnen partners het complete arsenaal aan mogelijkheden die de FRITZ!Box biedt onder de aandacht brengen. “Onze partners zijn het verlengstuk van ons in de markt.”

De omzetgroei in de Nederlandse zakelijke telecommarkt is in het laatste kwartaal van 2023 versneld, geholpen door een dubbelcijferige groei in breedband en een betere prestatie in de mobiele markt. Dat blijkt uit onderzoek van Telecompaper. De vooruitzichten voor het komende jaar zijn echter een iets tragere groei, omdat het onzekere economische klimaat en vertragingen van nieuwe 5G-diensten met toegevoegde waarde op de markt wegen.

De zakelijke telecominkomsten, exclusief andere diensten zoals IT, bereikten in het vierde kwartaal van 2023 een omzet van EUR 656 miljoen, een stijging van 4,3 procent ten opzichte van een jaar eerder. De sterkste groei kwam van breedbanddiensten, met een omzet die met 13,6 procent steeg ten opzichte van een jaar eerder dankzij inflatiegedreven prijsstijgingen, terwijl de inkomsten uit mobiele diensten (inclusief mobiel breedband) met bijna 3 procent stegen op jaarbasis.

KPN is nog steeds marktleider, met een aandeel van 38,9 procent in zakelijke telecominkomsten, en heeft ook het grootste aandeel in breedband en mobiele inkomsten. VodafoneZiggo staat op de tweede plaats in de totale B2B-markt (35,1%) en in breedband en mobiel, maar doet het vooral goed in het SoHo-segment (1-4 werknemers) en neemt daar de leiding met meer dan 39 procent van de omzet.

Small office/home office

Odido, dat op de derde plaats staat, zag zijn B2B marktaandeel het afgelopen jaar nauwelijks veranderen terwijl het werkte aan de rebranding van T-Mobile. In de totale zakelijke markt was de operator in Q4 2023 goed voor een aandeel van 12,4 procent in de omzet, deels als gevolg van een beperkte aanwezigheid op de vaste markt. Odido presteert het best in het mobiele SoHo-segment, waar het zich kan meten met VodafoneZiggo voor de tweede plaats.

In 2023 konden de Nederlandse operators de omzet vergroten met behulp van prijsverhogingen, gebaseerd op de dubbelcijferige inflatie van het voorgaande jaar. Telecompaper verwacht dat de omzetgroei in de zakelijke markt het komende jaar wat zal vertragen, omdat door de lagere inflatie de capaciteit voor prijsverhogingen beperkt is en daarnaast de economische onzekerheid op de zakelijke bestedingen drukt.

Verder vooruitkijkend in de vijfjaarsprognose van Telecompaper zou de zakelijke mobiele markt moeten kunnen profiteren van nieuwe diensten gebaseerd op 5G. Nu de veiling van de 3,5 GHz-band in Nederland na meerdere vertragingen deze zomer eindelijk van start gaat, kunnen de Nederlandse operators nieuwe 5G-diensten met toegevoegde waarde lanceren voor zakelijke toepassingen, zoals private netwerken, network slicing, edge computing en fixed-wireless access.

Datacenters worden steeds belangrijker in de huidige samenleving. Door veel mensen worden ze beschouwd als een noodzakelijk kwaad. Ze nemen veel ruimte in, en gebruiken veel stroom. Voor dat laatste ziet Vincent van der Linden, Regional Business Leader van RNT Rausch, voldoende mogelijkheden tot bezuiniging. “Met een andere manier van koelen is veel winst te behalen.”

Het aantal datacenters neemt de komende jaren flink toe. Dat komt niet alleen doordat bedrijven nog steeds volop bezig zijn met de overgang naar de cloud. Ook AI vraagt om steeds meer rekenkracht en is erg hongerig als het gaat om servers in het datacenter. Plaatselijke overheden, cloudproviders en datacenterproviders juichen de ontwikkelingen toe. Voor de gemeente betekent het investeringen in de lokale economie, maar de keerzijde is ook al vaak besproken: een datacenter vraagt om veel ruimte en legt een onevenredig groot beslag op stroom- (al dan niet groen) en drinkwatervoorzieningen.

Hoeveel stroom er precies wordt gebruikt door individuele datacenters, of liever: het rendement van het stroomverbruik, is vaak punt van discussie. Een veelgebruikte maat is de Power Usage Effectiveness (PUE). Dit is een getal dat de mate van energie-efficiëntie van een datacenter uitdrukt.

PUE is niet onomstreden

Het gebruik van de PUE, ooit bedacht door The Green Grid, een industrieconsortium voor het bevorderen van de efficiëntie van datacenters, roept vragen op. Het cijfer is redelijk gemakkelijk te manipuleren, waardoor een echte vergelijking tussen datacenters niet mogelijk is.

Zo kun je bijvoorbeeld de hoeveelheid resources in het datacenter minimaliseren, maar dat resulteert in een grote inefficiëntie per vierkante meter. Bij een optimaal gevuld datacenter kan ook zo veel mogelijk de koeling worden verminderd, door bijvoorbeeld te koelen met buitenlucht in plaats van mechanische klimaatregeling. Een andere aanpak is door de temperatuur in het datacenter simpelweg te verhogen, maar dit leidt tot ongewenste effecten en meer uitval, waardoor onnodig veel componenten voortijdig gewisseld moeten worden.

Want doordat voor veel servers, storagesystemen en netwerkcomponenten de interne temperatuur te hoog wordt, zullen deze extra lucht aan moeten zuigen om alsnog voldoende gekoeld te worden. Dat gebeurt in de IT-componenten zelf en dus niet meer in de gecontroleerde koeling van het datacenter. Gevolg is dat het datacenter weliswaar minder stroom verbruikt, maar de individuele IT-componenten zelf meer stroom gaan gebruiken, wat uiteindelijk hetzelfde nettoresultaat geeft.

Verkoopargument

Ondanks dat de PUE-waarde hierdoor dus daalt en het datacenter zijn ‘targets’ haalt, is dit natuurlijk niet waarvoor de duurzame doelstellingen van de PUE zijn bedoeld. Deze zogenaamde groene datacenters-propositie wordt nu vooral gebruikt als verkoopargument waardoor meer klanten interesse krijgen. Als de klanten meer capaciteit nodig hebben dan stijgt ook de behoefde aan koeling en dus de stroombehoefte en is het groene label niet zo groen meer.

Je zou denken dat dit alleen geldt voor de grote datacenters. Maar ook voor edge-datacenters en kleine serverruimtes bepaalt de behoefte aan rekencapaciteit het stroomverbruik. Het is mogelijk om per vierkante meter meer rekencapaciteit te genereren, zeker met de nieuwste server- en storage-technologieën, maar dat lost absoluut niet de efficiëntieproblemen op. Sterker nog, die maak je in feite alleen maar groter.

De oplossing moeten we vooral zoeken in alternatieve manieren voor koeling. Cloudproviders en datacenters kijken steeds vaker naar vloeibare koeling voor het serverpark. Tijdens het koelen met vloeistoffen wordt de hitte niet meer door (gerichte) luchtstromen gekoeld, maar door een vloeistof. De capaciteit van de warmtewisseling is groter dan bij luchtkoeling. En er is nagenoeg geen verlies door ineffectieve koeling door het onnodig koelen van lege serverracks en blank plates, zoals wel door luchtkoeling het geval is. Ook kan de restwarmte, bij luchtkoeling meestal via warm water, makkelijker afgevoerd worden.

Twee mogelijkheden voor vloeistofkoeling

Voor vloeistofkoeling zijn er twee mogelijkheden: met water of via vloeistof-immersie. De eerste methode koelt de hitte-genererende componenten in een server door een watercircuit langs deze onderdelen de warmte te laten opnemen en buiten de server af te voeren. Dit moet nog wel worden gecombineerd met reguliere luchtkoeling.

In het tweede geval wordt de server volledig ondergedompeld in een bad van niet-geleidende vloeistof, meestal minerale olie. De warmte wordt door de olie geabsorbeerd, met een aanzienlijk efficiënter resultaat dan bij luchtkoeling. Daarbij zijn de ventilatoren van de servers uitgeschakeld (of ontbreken zelfs volledig), want dit systeem heeft helemaal geen luchtkoeling meer nodig. Dat betekent ook dat er geen luchtsystemen meer nodig zijn, wat resulteert in een verlaging van de operationele kosten tot 90% ten opzichte van luchtkoeling.

Elk voordeel heeft zijn nadeel, want het gewicht van het complete systeem kan aanzienlijk oplopen, omdat servers vaak in grote baden worden ondergedompeld en dicht op elkaar worden geplaatst. Daarnaast zijn niet alle standaard servers bruikbaar voor deze manier van koelen.

Immersiekoeling heeft de toekomst

Bij RNT Rausch zijn we ervan overtuigd dat immersiekoeling de toekomst heeft. We zien op dit moment als compromis mogelijkheden voor het monteren van cassettes met koelvloeistof in het datacenterrack. Hierdoor creëer je als het ware een koelbad in een normaal datacenterrack, waarmee het gewichtsprobleem en de afwijkende maatvoering van de grote baden tot het verleden behoren. Dit resulteert in een maximale dichtheid en optimale koeling van alleen de intensieve rekencapaciteit. Het stroomverbruik neemt direct af, zonder dat het de betrouwbaarheid van de componenten verlaagt. Daarbij kunnen de individuele specificaties per server worden afgestemd en volledig separaat worden onderhouden.

Door deze flexibele en modulaire aanpak is vloeistofkoeling niet alleen geschikt voor de grootste datacenterlocaties, maar ook toepasbaar voor de edge en kleine serverruimtes. Sterker nog, het zou zelfs een nieuwe bron van inkomsten kunnen worden, wanneer datacenters het restproduct aanbieden als duurzame verwarming voor lokale warmtenetten voor publieke locaties, zwembaden, veeteelt of de tuinbouw. Daarbij zijn ook nog subsidies beschikbaar voor duurzame ontwikkelingen om nog meer, kleinere datacenters in de buurt van die locaties te bouwen en deze als een grid aan elkaar te koppelen voor het schaalvoordeel.

Een modulair systeem van ‘cassettes’ is op dit moment een goed compromis

Onbekend maakt onbemind

Er zijn verschillende redenen waarom deze mogelijkheden nog niet breed omarmd worden. Op de eerste plaats omdat deze oplossingen nog niet erg bekend zijn in de markt. Daarnaast zien we dat de meeste serverleveranciers niet op kleine schaal maatwerk kunnen leveren en niet gebaat zijn bij deze afwijkende manier van leveren aan datacenters.

Waar het wel wordt aangeboden en geïmplementeerd, zijn de gebruikers laaiend enthousiast, maar wordt dat niet snel van de daken geschreeuwd. Vloeistof in het datacenter is uit den boze, wordt vaak gezegd. Maar wij zien dat technici van nature nieuwsgierig zijn en met een duidelijke instructie zonder problemen weten om te gaan met deze nieuwe toepassing. Deze oplossingen kunnen bovendien gefaseerd worden ingevoerd en naast de bestaande luchtkoeling draaien, zodat er geen desinvesteringen in het huidige datacenter hoeven te zijn. Laat staan dat het gehele datacenter opnieuw ingericht zou moeten worden.

Vloeibare koeling maakt het mogelijk om te voldoen aan de groeiende behoefte aan rekenkracht, met een aanzienlijk betere efficiëntie, dankzij modulaire oplossingen en met minimale aanpassingen. Zo kunnen datacenters aan de grote vraag tegemoet komen en toch blijven voldoen aan de duurzaamheidsdoelstellingen.

Vincent van der Linden
Regional Business Leader RNT Rausch

Opnieuw organiseerde IT-dienstverlener Claranet een evenement over NIS2. Speciale gast was dit keer Lisette Oosterbosch. Zij is Community Manager van Cyber Weerbaarheidscentrum Brainport.

Dit is een samenwerkingsverband van en voor bedrijven en organisaties in de high tech en maakindustrie, en alle partijen in de toeleveringsketen – zoals mkb-bedrijven en ook msp’s en andere IT-dienstverleners.

Nederland haalt deadline niet

Voordat Oosterbosch aan het woord kwam, gaf Henk Liebeek, Product Manager bij Claranet een korte NIS2-update. “Iedereen weet inmiddels wel dat NIS2 in Europa op 17 oktober van start gaat,” trapte Liebeek af. “Inmiddels is ook al enige tijd duidelijk dat Nederland die deadline als het gaat om de nationale vertaling van de NIS2 niet gaat halen.” Dat betekent niet dat bedrijven daarmee uitstel hebben. “Als je ook in andere Europese landen actief bent geldt de NIS2 direct. En er is een grote kans dat je, als je alleen al onderdeel uitmaakt van een keten waarin buitenlandse partijen actief zijn, of ondernemingen die aan het buitenland leveren, de wetgeving ook direct voor jou geldt.”

Ketenverantwoordelijkheid als rode draad

Daarmee adresseerde Liebeek het belangrijkste thema van het evenement: ketenverantwoordelijkheid. Zodra je als onderneming onderdeel uitmaakt van een keten, en dat is zeker bij IT-dienstverleners het geval, en vaak ook voor mkb’ers die toeleverancier aan grotere ondernemingen zijn, heb je een verantwoordelijkheid om de keten veiliger te maken. “Denk terug aan incidenten rond managementsoftware die msp’s gebruiken voor het monitoren van de klantomgeving. De inbreuk was bij de leverancier van de software, maar via de msp’s die het product gebruiken kwamen cybercriminelen eenvoudig binnen bij de eindklant. Zo kwetsbaar kan een keten zijn.”

Toezichthouder coulant

Oosterbosch gaf een overzicht van de stand van zaken rond de invoering van NIS2 in Nederland. “Vorige week vernamen wij uit doorgaans betrouwbare bronnen dat de internetconsultatie die onderdeel is van de invoering van de Nederlandse regelgeving op 13 mei start.” Kortom: op dat moment is er een wetsvoorstel en op dat voorstel kunnen betrokken partijen commentaar geven. “Het is de bedoeling dat die reacties verwerkt worden, dat de wet vervolgens wordt behandeld in de Eerste en Tweede Kamer en dan direct van start gaat.” Oosterbosch verwacht dat dit komend voorjaar het geval zal zijn. “Heel belangrijke info is, dat de toezichthouder in eerste instantie coulant zal zijn.” Er worden dus niet direct sancties opgelegd, tenzij, vult Oosterbosch aan, ondernemingen aantoonbaar nalatig zijn.

Zelf melding doen

Oosterbosch deelde meer belangrijke informatie. “Wacht niet op een brief van een ministerie waarin staat dat je jouw onderneming moet registreren. Dat is jouw eigen verantwoordelijkheid. Bedrijven die onder de NIS2-vallen moeten zichzelf aanmelden bij de NCSC.” Dat is het het National CyberSecurity Center. Vermoed wordt, dat vooral kleinere bedrijven in het mkb, en msp’s zich dat niet realiseren.

Er bestaat geen NIS2-keurmerk

En ander interessant punt dat Oosterbosch meldde, is het feit dat er geen keurmerk of certificering (zoals ISO 72001) bestaat als het gaat om NIS2. “Als partijen zeggen dat ze dat keurmerk behaalden, dan is dat absoluut onzin en proberen ze te concurreren op het thema security, wat we niet moeten willen.” In de praktijk zal de toezichthouder kijken of je voor jouw organisatie, en de keten waarin jouw onderneming actief is, de maatregelen hebt genomen die nodig zijn voor het specifieke bedrijf in die specifieke keten. “Want dat is inmiddels duidelijk: NIS2 heeft impact op de hele keten. Het houdt niet op bij de organisatie zelf.” Vandaar ook dat NIS2 van groot belang kan zijn voor kleinere mkb-bedrijven of msp’s. “Ook als je minder dan vijftig medewerkers hebt of geen al te hoge omzet hebt, zul je ermee te maken krijgen. Bijvoorbeeld omdat jouw klant of opdrachtgever verlangt dat je NIS2-serieus neemt.”

Wil je weten of jouw bedrijf, of de keten waarin jouw onderneming, voldoet aan NIS2? Doen dan de NIS2-quickscan.

Bijna 70% van de Nederlanders vindt dat kunstmatige intelligentie meer gereguleerd moet worden. Dat blijkt uit onderzoek van Salesforce. Daarnaast is 57% niet goed bekend met de wet- en regelgeving omtrent AI.

Het onderzoek, uitgevoerd door PanelWizard, is gehouden in Nederland, België en Zweden onder bijna 1.100 respondenten in elk land. Ten opzichte van vorig jaar, toen hetzelfde onderzoek in Nederland is uitgevoerd, staan Nederlanders iets positiever tegenover de ontwikkelingen rond AI. Waar vorig jaar 24% (zeer) positief was over AI, is dit nu 27%. In België en Zweden is dit veel hoger, namelijk 37% en 38%. Ook zijn Nederlanders veel minder op de hoogte van de ontwikkelingen rond kunstmatige intelligentie dan in de andere landen. Waar slechts 12% van de Nederlandse respondenten hun kennis hieromtrent een cijfer 8 of hoger geeft, ligt dit percentage in België (19%) en Zweden (30%) veel hoger. Bovendien stagneert de kennis van Nederlanders over de ontwikkelingen rond AI; in 2023 gaven ongeveer evenveel respondenten aan goed op de hoogte te zijn van de ontwikkelingen.

Vertrouwen beperkt

Bijna de helft (45%) van de Nederlandse respondenten vertrouwt AI niet of helemaal niet, vergelijkbaar met Zweden (47%) en België (44%). Maar er zijn grote verschillen tussen de landen als we kijken naar wat hen zou helpen om meer vertrouwen te krijgen in kunstmatige intelligentie, schrijven de onderzoekers. “Waar Nederlanders vooral willen dat er verplichte vermelding wordt gemaakt dat AI wordt gebruikt (50%), nauw gevolgd door strengere regelgeving vanuit de overheid (46%) en menselijke controle op de uitkomsten (43%), staat bij België strengere regelgeving vanuit de overheid op nummer 1 (42%) en bij Zweden openheid en inzicht in de werking van AI (34%). Net als in 2023 is het verlies van menselijke controle de grootste zorg van Nederlanders rond kunstmatige intelligentie.”

Als het concreet gaat om het beschermen van hun gegevens bij het gebruik van kunstmatige intelligentie, kijken Nederlandse respondenten meer naar de verantwoordelijke bedrijven dan de overheid. De bedrijven die producten op de markt brengen waarin AI wordt gebruikt, zijn volgens de Nederlandse respondenten in eerste plaats verantwoordelijk voor het beschermen van hun gegevens (59%), gevolgd door de overheid (54%) en grotere technologiebedrijven (47%).

Niet alleen zorgen

Er zijn niet alleen zorgen rond de snelle opmars van AI. Tweederde van de Nederlanders (66%) is van mening dat AI ervoor zorgt dat we efficiënter kunnen werken en er zijn meer mensen die denken dat AI beter problemen op kan lossen dan mensen in plaats van andersom (37% versus 29%). Bovendien geeft 43% aan dat kunstmatige intelligentie een kans is voor de economie. Nederlandse mannen zijn hier meer van overtuigd dan vrouwen; 51% van de mannen ziet AI als een kans voor de economie terwijl maar 36% van de vrouwen deze mening deelt. Over het effect op de arbeidsmarkt zijn Nederlanders minder positief. 52% denkt dat kunstmatige intelligentie niet goed is voor de arbeidsmarkt en bijna 60% denkt dat het ervoor zorgt dat er banen verdwijnen.

Bijna de helft (44%) van de technische bedrijven maakt zich zorgen over de vergrijzing van hun personeelsbestand. Meer dan één op de drie (36%) organisaties kwalificeert de vergrijzing van personeel zelfs als de meest impactvolle ontwikkeling in de branche. Ruim een kwart (27%) van de technische organisaties bestempelt de vergrijzing als grootste personele uitdaging van de komende jaren. Dit blijkt uit de achtste editie van de TechBarometer van technisch opleider ROVC.

Het tekort aan technici is al jarenlang een zorg voor technische bedrijven. Volgens 41 procent van de bedrijven in de techniek is de krapte op de arbeidsmarkt in de technische sector ernstiger dan in andere sectoren. Waar technische bedrijven het meest last van hebben op personeelsgebied is – nog voor de vergrijzing – het gebrek aan nieuwe aanwas. Maar liefst 32 procent ergert zich eraan dat er te weinig jonge technici afkomen op vacatures.

Mede door het gebrek aan nieuwe aanwas duurt het lang om technische vacatures te vervullen. Dit probleem is de afgelopen drie jaar alsmaar toegenomen. In 2022 en 2023 wist een kwart van de bedrijven binnen één tot drie maanden een geschikte kandidaat voor een openstaande vacature te vinden; in 2024 is dat gedaald naar 17 procent. De meeste bedrijven (30%) doen gemiddeld drie tot zes maanden over het invullen van een vacature. Eén op de vijf bedrijven (20%) heeft zelfs zes tot twaalf maanden nodig.

John Huizing, directeur van ROVC: “ Veel bedrijven maken zich terecht zorgen. Hoewel jongeren een belangrijke oplossing vormen in het terugdringen van het technicitekort, is het onrealistisch om te denken dat zij het gat kunnen opvullen dat veroorzaakt wordt door de uitstroom vanwege de vergrijzing. Alle kansen om technisch personeel aan te trekken én te behouden moeten worden aangegrepen. Dit vereist een andere kijk naar het wervingsproces, naar functies en naar opleiden. Werkgevers moeten meer focussen op zij-instromers zonder technische kennis, maar mét affiniteit voor de branche en de wil om te leren.”