Nederland behoort tot de Europese koplopers op het gebied van AI-adoptie: 61% van de bedrijven past AI toe, tegenover een Europees gemiddelde van 54%. Tegelijk geeft slechts 23% van de bedrijven aan klaar te zijn voor de volgende generatie AI-technologieën, zoals AI-agents. Dat blijkt uit onderzoek van Strand Partners in opdracht van Amazon Web Services.
De AI-adoptie in Nederland groeide het afgelopen jaar van 49% naar 61% van de bedrijven, een stijging van 24%. Volgens het rapport ‘Unlocking the Netherlands’ AI Potential’ van Strand Partners, uitgevoerd in opdracht van Amazon Web Services (AWS), liggen de voordelen die bedrijven ervaren ook hoger: 76% van de deelnemers meldt productiviteitswinst door AI, en 80% van de AI-gebruikers stelt dat hun innovatietempo in de afgelopen twee jaar is versneld.
Tegelijk signaleert het onderzoek een structureel probleem: de meeste Nederlandse bedrijven bevinden zich nog in de meest basale fase van AI-gebruik. 55% maakt gebruik van publiekelijk beschikbare chatbots of kant-en-klare AI-oplossingen voor routinetaken. Dat aandeel is het hoogst in het openbaar bestuur en defensie (70%), de gezondheidszorg (65%) en de bouw (61%).
Voorbereiding op AI-agents beperkt
De bereidheid voor de volgende generatie AI-technologieën — zoals AI-agents — is beperkt. Slechts 23% van de bedrijven zegt zich volledig of zeer goed voorbereid te voelen. Startups vormen een uitzondering: 83% van hen geeft aan klaar te zijn voor deze stap. Danielle Gorlick, Managing Director Benelux bij AWS, stelt dat het huidige leiderschap van Nederland geen garantie biedt voor de toekomst. Gorlick benadrukt dat de kloof tussen huidige AI-adoptie en gereedheid voor de volgende generatie de centrale uitdaging is voor het concurrentievermogen van Nederlandse bedrijven.
Compliancekosten en vaardighedentekort als rem
Het onderzoek wijst op drie structurele belemmeringen. Ten eerste stijgen de compliancekosten: die maken nu 40% uit van de totale tech-uitgaven, tegenover 35% vorig jaar. Strand Partners geeft aan dat Europese vereenvoudigingsinspanningen nog niet hebben geleid tot een lagere nalevingslast voor bedrijven.
Ten tweede noemt 58% van de deelnemers een tekort aan AI- en digitale vaardigheden als obstakel, boven het Europese gemiddelde van 51%. De vaardigheden die het meest worden gemist, zijn AI- en machine learning-expertise (50%), cybersecurity (45%) en data-analyse en -engineering (45%).
Ten derde belemmert gebrek aan specifiek AI-budget verdere groei. Veel toepassingen blijven daardoor beperkt tot pilots. Desondanks verwacht 90% van de ondervraagde bedrijven dat AI binnen drie jaar tot 20% van het totale IT-budget zal innemen.
Digitale soevereiniteit en toegang tot mondiale technologie
Nederlandse bedrijven benadrukken dat toegang tot gekwalificeerd talent (57%), vereenvoudiging van regelgeving (50%) en toegang tot mondiale technologie en infrastructuur (47%) noodzakelijk zijn voor verdere groei. 91% van de bedrijven ziet toegang tot internationale AI- en cloudoplossingen als een voorwaarde voor verdere AI-adoptie.
Burgers leggen bij digitale soevereiniteit de nadruk op gegevensbescherming, privacy en cybersecurity (58%) en controle over de opslag van Europese data (44%). Volgens de onderzoekers draait soevereiniteit voor zowel bedrijven als burgers niet om uitsluiting van buitenlandse technologie, maar om vertrouwen en controle over kritieke data en systemen.
