Veel bedrijven in Nederland zijn nog nauwelijks begonnen met de implementatie van de NIS2-regelgeving. Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van Telindus. Veel organisaties vinden dit een complex proces.

Slechts een derde (35%) van de bedrijven die onder de nieuwe NIS2-wetgeving gaan vallen, is al concreet begonnen met de voorbereidingen hiervoor. Dit staat tegenover maar liefst 38 procent die nog niet begonnen is. Dit blijkt uit onderzoek van Telindus onder meer dan 150 CXO’s en managers met kennis van IT binnen bedrijven met 250 of meer medewerkers. Een kwart (27%) van de organisaties geeft aan de voorbereidingen op de NIS2-wetgeving al wel op de planning te hebben staan, maar nog niet te zijn begonnen.

32 procent van bedrijven vindt NIS2 onzin

Uit het onderzoek blijkt verder dat slechts 58 procent van de respondenten denkt dat de beveiliging van de kritieke infrastructuur als gevolg van de NIS2-richtlijn zal verbeteren. Dit staat tegenover 35 procent die aangeeft dat niet zeker te weten en zeven procent die niet denkt dat NIS2 verbeteringen op zal leveren. Dit komt deels doordat een derde (32%) van de bedrijven NIS2 overbodig vindt, omdat zij denken dat hun beveiliging al op orde is.

Voorbereidingen op NIS2

Van de essentiële organisaties, zoals energie- en telecombedrijven, die al wel zijn begonnen met de voorbereidingen op de NIS2-richtlijn, heeft 52 procent een risicoanalyse uitgevoerd en heeft 47 procent de nieuwe wet goed bestudeerd. Slechts 29 procent heeft kritieke diensten geïdentificeerd. Dat betekent dat 71 procent dus geen helder beeld heeft welke diensten omvallen als zich op een bepaalde plek in de infrastructuur een securityincident voordoet. Desondanks heeft al 39 procent van de ondervraagde organisaties wel extra beveiligingsmaatregelen geïmplementeerd. Ruim een derde (35%) is al begonnen met het trainen van medewerkers en een vijfde (20%) heeft het incident response plan opnieuw onder de loep genomen. De reden dat veel organisaties nog niet zijn begonnen met de voorbereidingen op de NIS2, is het implementatieproces. Zestig procent vindt dit een complex proces, tegenover slechts twaalf procent die dit niet zo complex zegt te vinden.

Twee derde van de financieel medewerkers in Nederland verwacht dat digitalisering van betalingsprocessen gemiddeld meer dan 5000 euro per maand kan besparen. Een aanzienlijk deel (10 procent) verwacht zelfs een besparing van meer dan 10.000 euro per maand. Dat blijkt uit onderzoek van YouGov in opdracht van Payhawk.

Digitalisering van betalingsprocessen kan op meerdere vlakken tijd en kosten besparen. Het grootste voordeel is dat vrijgekomen tijd besteed kan worden aan andere taken die voorheen opzijgeschoven zouden worden. Van de deelnemers gaf 39 procent aan dat ze deze tijd aan risicoanalyse zouden besteden. Maar ook budgetplanning, businessplanning en strategie staan hoog op de voorkeurslijst met 31 procent.

Hoewel het merendeel van de financieel medewerkers verwacht dat het digitaliseren van betalingen maandelijkse kosten omlaag kan brengen, verschilt het per persoon en bedrijf hoe groot die besparing is. Naast de eerdergenoemde 10 procent die verwacht meer dan 10.000 euro te kunnen besparen, verwacht 15 procent tussen 5.000 en 10.000 euro per maand te besparen. Verder verwacht 19 procent tussen 2.500 en 5.000 euro per maand te kunnen besparen en 23 procent denkt dat het onder 2.500 euro uitkomt.

Verhoogde productiviteit

Hoewel het voordeel van gedigitaliseerde betalingsprocessen terug te zien is in de kosten die kunnen worden bespaard, is dat het directe resultaat van verhoogde productiviteit. Bijna driekwart (73 procent) van de financieel medewerkers vindt dat er ruimte is binnen hun bedrijf om uitgavenbeheer te verbeteren. Het grote voordeel van een volledig geautomatiseerd systeem voor uitgavenbeheer is dat minder tijd wordt verspild aan handmatige processen. Naast verhoogde productiviteit, vereenvoudigt dit het werk voor iedereen die betrokken is.

De omzet van IT-dienstverleners steeg in het derde kwartaal van dit jaar met 6,6%. Daarmee blijft de IT-sector achter bij de zakelijke dienstverlening als geheel, die een stijging liet zien van 8,1%. Dat blijkt uit de kwartaalcijfers van het CBS.

De omzet van IT-dienstverleners steeg door de nieuwe cijfers wel dertien kwartalen op rij, maar de sector boekte dit kwartaal wel de kleinste groei in twee jaar tijd. In het algemeen steeg de omzet in vrijwel alle sectoren van zakelijke dienstverlening. In de meeste branches was deze net als in de IT lager dan een kwartaal eerder.

Ondernemersvertrouwen

Het ondernemersvertrouwen van de zakelijke dienstverleners steeg licht. Dit bedroeg aan het begin van het vierde kwartaal van 2023 -2,3. Aan het begin van het derde kwartaal was dit nog -3,9. Ondernemers in de zakelijke dienstverlening zijn optimistisch over de verwachte ontwikkeling van de omzet. Aan het begin van het vierde kwartaal verwacht per saldo 19,7 procent van de ondernemers meer om te zetten. Per saldo verwacht 13,9 procent een toename van het personeel. Aan de andere kant geeft ruim 57 procent van de ondernemers aan dat ze belemmerd worden door een tekort aan arbeidskrachten. Dit cijfer blijft hoog, concludeert het CBS.

Het Digital Trust Center heeft een online forum gelanceerd waar ondernemers terecht kunnen met cybersecurityvragen. De bedoeling is dat deze beantwoord worden door IT-professionals die zich ook bij deze DTC Community aansluiten.

Het DTC zorgt al voor signalering van kwetsbaarheden en informeert ondernemers over te nemen maatregelen. Het forum is bedoeld als extra verlengstuk, wanneer ondernemers vragen hebben. Volgens het DTC zijn er inmiddels ruim 2500 leden op het forum, waaronder de nodige IT-professionals en CISO’s.

Aanmelden voor de DTC Community kan hier.

Op 30 november tekenden KPN en glasvezelaanbieder Kabeltex een overeenkomst over een overname. Kabeltex biedt glasvezel op Texel en in de kop van Noord-Holland. Het bedrijf rondt momenteel de uitrol van glasvezel in Den Helder, Hollands Kroon en Schagen af. 

De netwerken van Kabeltex omvatten rond de 18 duizend adressen. KPN wil samen met Glaspoort 80 procent van Nederland van glasvezel voorzien. Na afronding van de overname zal KPN de glasvezelnetwerken van Kabeltex toevoegen aan zijn bestaande aanbod van Wholesale diensten voor glasvezelnetwerken. Dat betekent dat meerdere aanbieders van internet en andere diensten op het netwerk terecht kunnen, zoals is voorgeschreven door de Autoriteit Consument en Markt. KPN heeft geen financiële details bekendgemaakt.

Eén op de vier IT’ers in loondienst is in de afgelopen twaalf maanden van baan of werkgever gewisseld. Dit blijkt uit onderzoek naar de huidige arbeidsmarkt voor IT’ers door Intelligence Group en HeadFirst Group.

De IT’er is van huis uit vooral een latente baanzoeker, zeggen de onderzoekers. “Men staat wel open voor een andere baan, maar zoekt en solliciteert niet zelf actief. Waar de mobiliteit van IT’ers de afgelopen jaren stabiel was, is dit het afgelopen jaar sterk toegenomen en is de loyaliteit aan de eigen manager en/of werkgever afgenomen.”

Groei IT’ers vooral door zzp’ers

Het huidige aantal van bijna 600.000 IT’ers in Nederland zal tot 2030 doorgroeien naar bijna 900.000 personen en 8,5% uitmaken van de beroepsbevolking. De vraag naar – en de schaarste aan – IT’ers blijft zeer groot. In 2023 komt de opvallend kleine groei in het aanbod van IT’ers vooral door de toename van het aantal zelfstandig professionals. Deze is van 76 duizend naar 84 duizend gegroeid. De groep zelfstandige IT’ers blijft groeien en neemt steeds meer regie op de arbeidsmarkt door te zorgen dat zij uit hun eigen netwerk hun opdrachten krijgen. Op het moment dat hun huidige opdracht afloopt, staat de volgende opdracht uit het netwerk al klaar.

Opvallend is dat er een groeiende groep zzp’ers is binnen de IT-sector die nooit benaderd wordt voor opdrachten. Inmiddels is dit percentage toegenomen tot 27,3% van het geheel. Een toename van maar liefst 550% in 3,5 jaar. “Veelal kiest de zelfstandige IT’er er bewust voor om onbereikbaar te worden voor recruiters, omdat zij zoveel gespamd worden”, aldus Geert-Jan Waasdorp, CEO Intelligence Group. “IT’ers zijn vaak de kanarie in de kolenmijn als het gaat om gedragsveranderingen aan de kandidatenkant van de arbeidsmarkt. Onbereikbaarheid van talent is een breder te verwachten ontwikkeling op de arbeidsmarkt in de komende jaren.”

Focus op externe mobiliteit

In het derde kwartaal van 2023 is 24,6% van de IT’ers in loondienst in de 12 maanden ervoor van baan gewisseld (9,6% binnen de eigen organisatie en 15% naar een nieuwe organisatie). Deze cijfers zijn toegenomen, ondanks dat IT’ers vooral latente baanzoekers zijn. Hun arbeidsmarktactiviteit was het laatste kwartaal 6,7%, wat 70% lager is dan het gemiddelde over de hele Nederlandse beroepsbevolking.

Schendingen van het informatiebeveiligingsbeleid van een organisatie door medewerkers zijn volgens een recent onderzoek van Kaspersky net zo gevaarlijk als aanvallen van hackers. In de afgelopen twee jaar was 26 procent van de cyberincidenten in bedrijven te wijten aan werknemers die opzettelijk het securityprotocol schonden. Dit cijfer is bijna gelijk aan de 30% van de cyberincidenten die veroorzaakt worden door hacken.

Het is algemeen bekend dat menselijke fouten een van de belangrijkste oorzaken zijn van cyberincidenten in bedrijven. Daarom heeft Kaspersky een wereldwijd onderzoek uitgevoerd naar de meningen van IT-securityprofessionals in (grote) ondernemingen en het mkb over de invloed van mensen op de cybersecurity in een bedrijf. Het onderzoek was bedoeld om informatie te verzamelen over verschillende groepen mensen die van invloed zijn op de cybersecurity, waarbij zowel interne medewerkers als externe actoren in beschouwing werden genomen.

Uit het onderzoek bleek dat, naast echte fouten, schendingen van het informatiebeveiligingsbeleid door werknemers een van de grootste problemen voor bedrijven was. Respondenten beweerden dat er in de afgelopen twee jaar opzettelijke acties werden ondernomen om de cybersecurityregels te overtreden door zowel niet-IT- als IT-medewerkers. Zo gaven ze aan dat dergelijke schendingen van het beleid door IT-securitymedewerkers 12 procent van de cyberincidenten in de afgelopen twee jaar veroorzaakten. Andere IT-professionals en hun niet-IT-collega’s veroorzaakten respectievelijk 11 procent en 8 procent van de cyberincidenten toen zij beveiligingsprotocollen schonden.

Opzettelijk

Als het om het gedrag van individuele medewerkers gaat, is het meest voorkomende probleem dat medewerkers opzettelijk doen wat verboden is en, omgekeerd, voeren ze niet uit wat vereist is. Zo beweren respondenten dat een kwart (25%) van de cyberincidenten in de afgelopen twee jaar plaatsvond als gevolg van het gebruik van zwakke wachtwoorden of het niet tijdig wijzigen ervan. De andere oorzaak van bijna een kwart (24%) van de cyberincidenten was het bezoeken van onbeveiligde websites door medewerkers. Nog eens 21 procent meldt dat ze te maken kregen met cyberincidenten omdat medewerkers de systeemsoftware of -toepassingen niet bijwerkten wanneer dit vereist was.

Het gebruik van ongewenste diensten of apparaten is een andere belangrijke oorzaak van opzettelijke schendingen van het informatiebeveiligingsbeleid. Bijna een kwart (24%) van de bedrijven kreeg te maken met cyberincidenten omdat hun werknemers ongeautoriseerde systemen gebruikten voor het delen van gegevens. In 21 procent van de bedrijven bekeken werknemers opzettelijk gegevens via ongeautoriseerde apparaten, terwijl 20 procent van de werknemers gegevens naar persoonlijke e-mailadressen stuurden. Een andere gerapporteerde actie was de inzet van schaduw-IT op werkapparaten, 11 procent van de respondenten geeft aan dat dit heeft geleid tot hun cyberincidenten.

Alarmerend is dat respondenten toegeven dat, naast het al genoemde onverantwoordelijke gedrag, 20 procent van de acties door werknemers werd gepleegd voor persoonlijk gewin. De opzettelijke schendingen bleken volgens 34 procent van de respondenten een relatief groot probleem in de financiële dienstverlening.

Vrij onverwachts heeft AWS een nieuwe computer gelanceerd, Het is de Workspaces Thin Client, een eenvoudige computer voor onlinegebruik. Het apparaat is bedoeld om vanaf de desktop rechtstreeks in te loggen op Workspaces virtual machines.

De basis voor de thin client is het Fire TV Cube streamingapparaat. AWS heeft daarvoor een nieuwe softwarestack gemaakt, die verbinding kan maken met Workspaces, Workspaces Web en Amazon AppStream. De Workspaces Thin Client volledig worden beheerd via de AWS Management Console. Daarin kan de IT-beheerder bepalen welk toestel toegang krijgt tot welke applicatie. Prijzen voor Europa zijn nog niet bekend, maar de adviesprijs in de VS bedraagt 195 dollar.

Volgens securityleverancier WatchGuard gaat AI zijn stempel drukken op het cybersecuritylandschap. Manipulatie van grote taalmodellen en vishing (telefonische oplichting) worden eenvoudiger. Het bedrijf voorziet zes opvallende trends.

Datalekken door manipulatie taalmodellen

Criminelen hebben de LLM’s ontdekt en weten hoe ze deze kunnen uitbuiten voor hun kwaadaardige doeleinden. De onderzoekers van het WatchGuard Threat Lab verwachten dat slimme ‘prompt engineering’-trucs gericht op het manipuleren van LLM’s tot datalekken zullen leiden.

Meer vraag naar msp-dienstverlening

Door een groot tekort aan cybersecuritytalent zullen meer kleine tot middelgrote bedrijven in 2024 voor hun security vertrouwen op msp’s en mssp’s. Om aan de groeiende vraag te voldoen en het tekort aan personeel op te vangen, zetten deze dienstverleners sterk in op geïntegreerde beveiligingsplatforms. Deze platforms maken voor automatisering intensief gebruik van kunstmatige AI en ML.

AI-gedreven tools bestsellers op het dark web

AI/ML-gebaseerde tools voor social engineering en phishing automation zijn nu al te koop op het dark web. Cybercriminelen gebruiken ze bijvoorbeeld om spamberichten te versturen, overtuigende teksten op te stellen en informatie en connecties van specifieke doelwitten op te zoeken op het internet en social media. Het is waarschijnlijk dat AI-gedreven tools in 2024 de bestsellers worden op het dark web.

Vishers slaan op grote schaal toe met AI-chatbots

Voor telefonische oplichting is nog altijd een menselijke oplichter nodig om het slachtoffer aan de haak te slaan. Dit beperkt de omvang van vishingoperaties. Daar kan in 2024 weleens verandering in komen. Dankzij de combinatie van overtuigende deepfake-audio en grote taalmodellen die gesprekken kunnen voeren, neemt het aantal vishingoproepen waarschijnlijk sterk toe. Het meest verrassende is dat deze operaties mogelijk geen menselijke dreigingsactor meer nodig hebben.

Diefstal sensordata van moderne VR/MR-headsets

Headsets voor virtual en mixed reality winnen eindelijk aan populariteit. Maar zoals altijd volgen kwaadwillende hackers de opkomst van nieuwe en nuttige technologieën op de voet. De onderzoekers van het WatchGuard Threat Lab voorspellen dat in 2024 een hacker of onderzoeker een manier vindt om sensordata van deze headsets te verzamelen. Hiermee kunnen ze de omgeving nabootsen waarin de gebruiker zich bevindt.

Volgen QR-code leidt tot grote hack

QR-codes zijn al tientallen jaren in gebruik, maar zijn met name de laatste jaren enorm populair geworden. De analisten van het Threat Lab verwachten dat er in 2024 een grote hack zal plaatsvinden die de krantenkoppen zal halen. De oorzaak? Een medewerker die een QR-code volgt naar een kwaadaardige website.

Volgens WatchGuard wordt de rol van de msp alleen maar belangrijker komend jaar. “Ze zijn essentieel om de cybersecurity te versterken. Bovendien helpen ze organisaties te beschermen tegen het steeds veranderende dreigingslandschap,” zegt Corey Nachreiner, chief security officer van WatchGuard Technologies.

De financiële ruimte die ziekenhuizen in de praktijk hebben voor de transitie naar passende zorg op de juiste plek wordt steeds meer beperkt door stijgende kosten van exploitatie, personeel en lifecycle management. Dit blijkt uit de jaarlijkse ICT Benchmark Ziekenhuizen van M&I/Partners.

De afgelopen vijf jaar blijven de ICT-kosten ten opzichte van de omzet gelijk op 5,7%. De financiële ruimte voor innovatie en optimalisatie met ICT wordt steeds meer beperkt door stijgende kosten van exploitatie, personeel en lifecycle management. Stilstand dreigt hierdoor op de noodzakelijke transitie naar passende zorg, zoals geformuleerd in het Integraal Zorgakkoord (IZA). Het IZA kent daarbij ook de nodige digitaliseringsdoelen, zoals onder andere terug te vinden op IZA digitaliseringsroutekaart voor de Medisch Specialistische Zorg.

Stijgende exploitatielasten op met name software, stijgende personeelskosten en regulier lifecycle management nemen bij de meeste ziekenhuizen nagenoeg het hele ICT-budget in beslag. Onder regulier lifecycle management verstaan we de periodieke upgrades naar nieuwe versies en vervanging van bestaande software en infrastructuurcomponenten. De basis van softwaretoepassingen en infrastructuurcomponenten neemt jaarlijks toe; inmiddels kennen ook veel primair-procestoepassingen, zoals bewakingsapparatuur en infuuspompen, een ICT-component door software-onderdelen en netwerk connectiviteit.

Inflatie

Hier komen de onderdelen van het IZA nog bovenop, zoals gegevensuitwisseling, informatiebeveiliging & privacy en generieke voorzieningen. Naast deze uitbreidingen van het applicatie- en infrastructuur-landschap speelt de recente inflatie eveneens een kostenverhogende rol. Ondertussen kennen ziekenhuizen ook uitdagingen op o.a. de stijgende kosten voor energie, rentelasten en zorgpersoneel. Ziekenhuizen proberen de uitdagingen op middelen op te vangen met beperkingen op de omvang van personeel en harde keuzes op de uitvoering van projecten en innovatie. Men kiest dan bijvoorbeeld voor een vooral ‘technische implementatie’ van de EPD upgrade, waardoor kansen voor procesverbetering en -optimalisatie onbenut blijven. Ondertussen kennen veel van de projecten die in het kader van lifecycle management uitgevoerd worden, substantiële kosten.

Beperkte investeringsruimte

De ICT-kosten in ziekenhuizen blijven ten opzichte van de omzet gelijk, maar stijgen in omvang mee met de omzet. De beperkte financiële investeringsruimte door oplopende kosten in combinatie met beperkt gestegen omzet zorgen voor een dempend effect op de ICT-kosten. De omzet van ziekenhuizen is in 2022 met 3,4% toegenomen2. Hoewel de omzet, mede door coronasteun, steeg, is minder geïnvesteerd in procesverbetering en -optimalisatie ten opzichte van 2021. Hierin is het effect terug te zien van hogere kosten door onder andere inflatie, hogere personeelskosten en hogere kapitaalslasten. Gemiddeld is 1,1% van de totale omzet van het ziekenhuis beschikbaar als investeringsbudget voor ICT, op basis van de benchmarkresultaten. Dat is een daling van 8% in vergelijking met boekjaar 2021 (1,2%).
Voor een gemiddeld ziekenhuis met een omzet van 300 miljoen euro is dit een afname van het investeringsbudget met 300.000 euro.