De Belastingdienst zei in februari dat het niet kon. Maar onlangs werden drie alternatieven voor Microsoft 365 en Google Workplace gelanceerd. Zijn het volwaardige werkplekpakketten en dus echte vervangers voor de Amerikaanse aanbieders? MSP Business zet ze op een rijtje.
De geopolitieke ontwikkelingen van de afgelopen jaren hebben het debat over digitale soevereiniteit versneld. De afhankelijkheid van Amerikaanse platforms is van een technische keuze een strategisch vraagstuk geworden. Overheden, zorginstellingen en bedrijven voelen de druk: waar staat onze data, wie heeft er toegang toe, en wat gebeurt er als de relatie tussen Europa en de VS verder onder spanning komt te staan?
De Nederlandse Belastingdienst formuleerde eerder dit jaar een nuchter oordeel: er is op dit moment geen volledig Europees alternatief voor Microsoft 365. En toch zijn er inmiddels drie initiatieven die dat willen veranderen. Ze heten Liber Desk, Office.eu en Euro-Office. Ze lijken op het eerste gezicht op hetzelfde probleem te reageren, maar zijn in essentie fundamenteel anders van aard.
Drie initiatieven
Liber Desk (niet te verwarren met Libre Office) is een product van het Nederlandse EGP (Espresso Gridpoint), al jaren actief als Infrastructure as a Service-aanbieder exclusief via het IT-kanaal. Liber Desk is uitdrukkelijk geen consumentenproduct: het is een modulaire werkplek die MSP’s kunnen inzetten bij hun klanten. Het platform combineert functionaliteit die organisaties kennen van Microsoft 365, maar is opgebouwd uit losse bouwstenen die naar behoefte kunnen worden gecombineerd. EGP ontwikkelde het product in co-creatiesessies met MSP’s en organisaties, en positioneert het als een manier om als IT-dienstverlener meer regie te krijgen over dienstverlening, marge en technologiekeuzes. Data blijft op Nederlandse bodem, het platform voldoet aan ISO 27001 en ISO 22301.
Office.eu is een commercieel initiatief, gelanceerd in maart 2026 in Den Haag door ondernemer Maarten Roelfs. De suite draait op Nextcloud Hub en biedt tekstverwerking, spreadsheets, presentaties, e-mail, chat en opslag in één platform. De positionering is direct: een vervanging voor Microsoft 365 en Google Workspace, volledig in Europese handen, draaiend op Europese datacenters. Office.eu richt zich voornamelijk op particulieren en het MKB. Een brede Europese uitrol is gepland voor Q2 2026, met migratiebegeleiding vanuit IMAP en CalDAV als overstappad.
Euro-Office is het meest ambitieuze en ook het meest turbulente initiatief. Nextcloud en IONOS lanceerden het in maart 2026 als open source kantoorpakket voor documenten, spreadsheets en presentaties, bedoeld als soeverein Europees alternatief voor Microsoft Office, met breed Europees draagvlak via partners als Eurostack, XWiki en OpenProject. Een previewversie werd direct beschikbaar gesteld; een stabiele release werd verwacht in de zomer van 2026. Maar Euro-Office liep al bij de start tegen een conflict aan: ONLYOFFICE, waarvan de editors als basis dienden voor de fork, verbrak de acht jaar durende samenwerking met Nextcloud en stelde dat Euro-Office licentievoorwaarden schendt, onder meer door het verwijderen van verplichte naamsvermeldingen.
Niet hetzelfde verhaal
De drie initiatieven beantwoorden dezelfde politieke tijdgeest, maar ze zijn strategisch heel verschillend. Office.eu is een dienst: je neemt een abonnement en werkt in de browser. Euro-Office is een beweging: open source, coalitiegedreven, bedoeld als Europees tegenwicht in de infrastructuurlaag. Liber Desk is een kanaalstrategie: een product dat MSP’s als eigen dienstverlening kunnen aanbieden aan klanten.
Dat onderscheid is voor MSP’s het meest relevante vertrekpunt. Office.eu en Euro-Office opereren grotendeels buiten het kanaal. Liber Desk is er expliciet voor gebouwd. Het verschil zit behalve in de technologie vooral in het verdienmodel: wie levert, wie ondersteunt, wie factureert.
De kans voor MSP’s
Microsoft 365 is voor veel MSP’s een vanzelfsprekendheid geworden, maar niet zonder spanning. De marges op licentieverkoop zijn de afgelopen jaren onder druk gekomen. Copilot voegt functionaliteit toe die klanten aantrekkelijk vinden, maar de bijbehorende kosten en de toenemende lock-in vergroten de afhankelijkheid voor zowel de klant als de MSP. Wie uitsluitend Microsoft verkoopt, verkoopt steeds meer een ecosysteem waar hij zelf weinig invloed op heeft.
Dat maakt de komst van kanaalgerichte alternatieven interessant, ook als je nu nog geen klant hebt die erom vraagt. De vraag naar Europese alternatieven groeit, zeker in sectoren met strenge compliance-eisen. MSP’s die nu kennis opbouwen, staan straks sterker als die vraag concreet wordt. Liber Desk biedt daarvoor een specifiek kanaalmodel: modulair opgebouwd, ondersteund door Nederlandse partners, met adoptiebegeleiding als onderdeel van het aanbod.
Tegelijkertijd geldt: vroeg instappen heeft risico’s. Het licentieconflict rond Euro-Office is een concreet voorbeeld van hoe snel een veelbelovend initiatief in turbulent vaarwater terechtkomt. En ook bij Office.eu en Liber Desk geldt dat bewezen massa-adoptie nog ontbreekt.
Wat er nog ontbreekt
De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat geen van de drie initiatieven de volledige belofte al waarmaakt. Gebruikerservaring, mobiele apps, volwaardige Teams-vervanging, AI-integratie: dat zijn de echte drempels voor brede adoptie, en op al die punten lopen de alternatieven achter op Microsoft.
Maar het diepste probleem is structureler dan een feature-vergelijking suggereert. Microsoft 365 is niet populair omdat de apps zo goed zijn. Het is dominant omdat het ecosysteem diep geïntegreerd is: Azure voor identiteitsbeheer en infrastructuur, Exchange voor e-mail en agenda, Entra ID voor conditional access, Intune voor device management. Dat ecosysteem is in twintig jaar gegroeid en verweven met hoe organisaties werken. Een tekstverwerker en een gedeelde agenda zijn geen vervanging voor dat geheel. Dat is ook de impliciete erkenning achter het modulaire model van Liber Desk: een one-to-one vervanging van Microsoft 365 is voorlopig geen realistisch doel.
Positie kiezen
MSP’s hoeven nu niet te switchen, maar het is wel zinvol om de ontwikkelingen goed in de gaten te houden. Of een van de nieuwe oplossingen de massa bereikt die nodig is om een volwassen ecosysteem te worden, is maar de vraag. Maar met voldoende druk en noodzaak door de geopolitieke ontwikkelingen, nemen we straks misschien wel enkele tekortkomingen voor lief. De tijd zal het leren.
