Op 14 oktober 2025 stopte Microsoft met de reguliere support voor Windows 10, en op 13 oktober 2026 liep het eerste jaar Extended Security Updates voor zakelijke klanten af. Een jaar later draait in Nederland nog ruim een vijfde van het desktop-webverkeer op Windows 10, wereldwijd bijna 28 procent, en in zakelijke omgevingen staat het volgens Lansweeper op een op de zes Windows-apparaten, in het MKB op meer dan een op de vijf. Die apparaten dragen gemiddeld 1.903 openstaande CVE’s tegenover 652 op Windows 11. Het tweede ESU-jaar kost 130 euro per apparaat, het dubbele van jaar één, en jaar drie verdubbelt opnieuw. Tegelijk stijgt de gemiddelde pc-prijs dit jaar met ruim 18 procent door het geheugentekort, waardoor uitstel van vervanging ook aan de hardwarekant geld kost. Voor een klant met 100 werkplekken en een realistisch restant van 25 Windows 10-pc’s komt twee jaar uitstel neer op ruim 14.000 euro extra, bovenop een vervanging die hoe dan ook komt. Dit artikel zet de cijfers op een rij en rekent voor wat een MSP de klant eerlijk moet vertellen over de kosten van wachten.
In dit artikel: Hoeveel Windows 10 staat er nog? | Waar het blijft hangen | Wat ESU in jaar twee kost | De rekening die niet op de factuur staat | Wat je doet met de apparaten die niet kunnen | Rekenvoorbeeld voor een klant met 100 werkplekken
Een jaar geleden was de verwachting in de markt dat het einde van de support een grote migratiegolf zou veroorzaken. Dat is wel gebeurd, een beetje. Directieleden van Dell en HP meldden in september 2025 nog dat ongeveer de helft van alle pc’s op Windows 10 draaide, en in juni 2025 stond Windows 10 in Nederland volgens Statcounter op 44 procent. Sindsdien is dat aandeel bijna gehalveerd. Maar de staart is lang, en die staart zit nou net bij de klanten waar een MSP het meeste werk aan heeft.
Hoeveel Windows 10 staat er nog?
Figuur 1. Aandeel van Windows 10 in het desktop-webverkeer in Nederland en wereldwijd, juni 2025 tot en met september 2026. Bron: Statcounter via ICTMagazine.nl en Dutch IT Channel.
Statcounter meet webverkeer en maakt geen onderscheid tussen consumenten en bedrijven, dus de cijfers zeggen iets over gebruik en niets over het aantal geïnstalleerde apparaten. Met dat in het achterhoofd: in september 2026 kwam 21,1 procent van het Nederlandse Windows-desktopverkeer van Windows 10, tegen 27,8 procent wereldwijd. Nederland loopt dus voor op het gemiddelde, en achter op België, waar het aandeel in de zomer al rond de 20 procent zat. Opvallend is de hapering in de zomer: tussen mei en juni steeg het Nederlandse aandeel zelfs licht, van 23,4 naar 24,9 procent. Een deel van de verklaring zit bij consumenten, die in de EER tot oktober 2027 gratis beveiligingsupdates krijgen zolang ze een Microsoft-account gebruiken, en die dus geen enkele reden voelden om te migreren.
Voor zakelijke omgevingen is de inventarisatie van Lansweeper bruikbaarder, omdat die apparaten telt in plaats van verkeer. Medio 2026 draaide 78,8 procent van de zakelijke Windows-clients in die dataset op Windows 11 en 16,9 procent op Windows 10. Daar komt nog 1,8 procent bij aan Windows 7 (!), 8.1 en XP, zodat in totaal 18,7 procent van de apparaten geen beveiligingsupdates meer krijgt. Een jaar eerder was het Windows 10-aandeel ongeveer 50 procent en direct na de supportdatum lag het nog in de lage veertig. De daling is dus stevig, en toch staat een jaar na dato nog altijd een op de zes zakelijke apparaten op een systeem waarvoor Microsoft zonder ESU geen patches meer uitbrengt.
Waar het blijft hangen
De verdeling over sectoren en bedrijfsgroottes verklaart waarom MSP’s er meer last van hebben dan de gemiddelde cijfers suggereren. In het MKB staat 21,4 procent van de apparaten nog op Windows 10, bij grote organisaties 16,6 procent. Per sector is de zorg koploper met 23 procent, gevolgd door de consumentenmarkt en de retail met 22,7 procent en productie met 18 procent. Technologie, telecom en logistiek zitten rond de 11 procent. De verklaring is steeds dezelfde: daar waar een pc aan een apparaat, een kassa, een productielijn of een lab-instrument hangt, bepaalt de leverancier van dat apparaat het tempo, en die leverancier heeft vaak geen Windows 11-certificering of rekent er fors voor.
Figuur 2. Aandeel Windows 10 in zakelijke Windows-apparaten per sector en organisatiegrootte, medio 2026. Bron: Lansweeper.
Het hardware-argument is intussen vrijwel verdwenen. Slechts 2,8 procent van de zakelijke Windows 10-apparaten voldoet volgens Lansweeper niet aan de eisen van Windows 11, met uitschieters in retail (7,8 procent) en transport en logistiek (6,1 procent). De overige 97 procent kan technisch gewoon over. Dat betekent dat het restant vooral bestaat uit apparaten waar niemand het project voor heeft geagendeerd, applicaties die niet zijn getest, en klanten die de investering voor zich uit schuiven. Daar komt het ESU-gedrag bij: medio 2026 had volgens Lansweeper maar zo’n 14 procent van de Windows 10-apparaten de ESU-patches daadwerkelijk ontvangen. De rest draaide dus al maanden zonder beveiligingsupdates, ESU of niet.
Een RMM-dashboard dat 85 procent Windows 11 toont, verbergt dat de resterende 15 procent waarschijnlijk op de meest kwetsbare plekken staat: de pc in de behandelkamer, het kassasysteem, de werkplek bij de machine. En het zijn apparaten waarvan de klant het vaakst zegt dat ze ‘toch niet aan internet hangen’, wat grappig genoeg vaak wel degelijk zo is.
Wat ESU in jaar twee kost
De zakelijke ESU-prijzen heeft Microsoft bij de aankondiging al vastgelegd en de markt heeft er een jaar mee kunnen rekenen. Jaar één kostte 61 dollar per apparaat, in Europa afgerond 65 euro exclusief btw. Jaar twee, dat loopt tot 12 oktober 2027, kost 122 dollar of 130 euro. Jaar drie, tot 10 oktober 2028, 244 dollar of 260 euro. De jaren moeten op volgorde worden gekocht: een klant die jaar één heeft overgeslagen en nu alsnog instapt, betaalt jaar één en twee samen, 195 euro, en wie jaar twee overslaat kan niet rechtstreeks naar jaar drie. Over de volle drie jaar komt dat op ongeveer 455 euro per apparaat voor alleen beveiligingsupdates, zonder nieuwe functies en zonder support op de rest van de stack.
Figuur 3. Cumulatieve kosten van zakelijke Extended Security Updates per apparaat, exclusief btw, bij instappen in jaar één. Bron: Microsoft via ITdaily en TechTimes.
Er zijn uitzonderingen die belangrijk zijn voor de MSP. Wie Windows 10-apparaten beheert via Intune of Windows Autopatch, kreeg bij de oorspronkelijke aankondiging 25 procent korting op jaar één; die korting loopt mee in de volgende jaren. Windows 10 in een Windows 365 Cloud PC of een Azure Virtual Desktop krijgt ESU zonder extra kosten. En de LTSC-edities van Windows 10 vallen onder een eigen levenscyclus: IoT Enterprise LTSC 2021 wordt tot 2032 ondersteund, wat voor kassa’s en industriële pc’s vaak de beste oplossing is. Voor de gewone kantoorwerkplek gelden die uitzonderingen niet, en daar loopt het prijskaartje flink op.
De consumentenkant werkt anders en zorgt voor verwarring bij MKB-klanten. Consumenten in de EER krijgen tot 12 oktober 2027 gratis ESU, met als enige voorwaarde een Microsoft-account waarmee in de afgelopen zes maanden is ingelogd. Een eigenaar van een klein bedrijf die thuis die melding heeft gezien, verwacht hetzelfde op kantoor. Dat werkt niet voor apparaten in een domein of onder Entra ID, en niet voor Enterprise-edities. De MSP moet dat verschil uitleggen voordat de klant de offerte voor jaar twee onder ogen krijgt.
De rekening die niet op de factuur staat
De ESU-factuur is wat direct zichtbaar is. De grotere kosten zitten in wat niet wordt gefactureerd. Lansweeper telde op een gemiddeld Windows 10-apparaat 1.903 openstaande CVE’s tegen 652 op Windows 11, bijna drie keer zoveel; twee derde daarvan is als hoog of kritiek beoordeeld en 2,4 procent wordt actief misbruikt. Die cijfers gelden voor apparaten waarop de ESU-patches wél zijn toegepast, omdat ESU alleen de kritieke en belangrijke kwetsbaarheden in het besturingssysteem dekt en niets doet aan verouderde drivers, Office-versies en applicaties die zelf hun support op Windows 10 afbouwen. Microsoft 365 Apps krijgen op Windows 10 tot oktober 2028 nog beveiligingsupdates, maar geen nieuwe functies, en Copilot-functionaliteit komt er niet.
Rekenvoorbeeld voor een klant met 100 werkplekken
Twee jaar wachten kost ruim 14.000 euro extra
Neem een MKB-klant met 100 werkplekken waarvan er, in lijn met het Lansweeper-gemiddelde voor het MKB, 25 nog op Windows 10 draaien. Alle 25 kunnen technisch naar Windows 11, maar de klant wil de vervanging tot 2028 uitstellen.
ESU jaar twee en drie: 25 × (130 + 260) = 9.750 euro, exclusief btw, voor alleen beveiligingsupdates.
Hardware: bij een vervangingsprijs van 1.000 euro per pc en een prijsstijging van 18 procent komt dezelfde vervanging in 2028 op 29.500 euro in plaats van 25.000 euro, een verschil van 4.500 euro, ervan uitgaande dat de prijzen daarna niet verder stijgen.
Totaal: ruim 14.000 euro meerkosten voor twee jaar uitstel, zonder de extra beheeruren, de hogere verzekeringspremie en het risico van een incident mee te tellen. De vervanging zelf komt er hoe dan ook uiteindelijk toch.
Een alternatief dat de klant vaak wel wil horen: de 25 pc’s gespreid vervangen over de komende twaalf maanden, de drie meest kritieke apparaten voor jaar twee op ESU zetten en de rest nu migreren. Dat kost 390 euro ESU en de reguliere vervanging, en levert een omgeving op met één besturingssysteem.
Dan is er de verzekeraar. Cyberverzekeraars vragen in hun vragenlijsten sinds vorig jaar expliciet naar niet-ondersteunde besturingssystemen, en de consequenties lopen van een hogere premie tot een uitsluiting of een afgewezen claim als een incident via een Windows 10-apparaat binnenkomt. Een MSP die een klant met twintig Windows 10-pc’s laat doorwerken, neemt daarmee een aansprakelijkheidsrisico dat niet in het ESU-tarief zit. Daar komt de Cyberbeveiligingswet bij voor klanten die daaronder vallen: een niet-ondersteund systeem mag, als het risico is gedocumenteerd en beperkt blijft. Een karweitje voor de MSP om dit vast te leggen.
De derde verborgen post is het beheer. Twee besturingssystemen in één klantomgeving betekent twee patchringen, twee baseline-configuraties, twee sets uitzonderingen in de securitytooling en twee testtrajecten bij elke applicatie-update. Een engineer die voor één klant drie Windows 10-apparaten apart moet blijven behandelen, kost meer dan de 390 euro ESU die de apparaten in jaar twee opleveren. Een MSP die ESU als dienst doorverkoopt zonder die beheerkosten door te berekenen, financiert het uitstel van de klant uit eigen marge.
En ten slotte de hardware. IDC verwacht voor 2026 een stijging van de gemiddelde pc-verkoopprijs met 18,3 procent, doordat DRAM en SSD volgens Omdia inmiddels bijna 40 procent van de materiaalkosten van een pc uitmaken, tegen 15 procent in normale jaren. De leveringen daalden in het derde kwartaal met meer dan 20 procent. Een klant die vorig jaar de vervanging uitstelde om geld te besparen, koopt dezelfde pc dit jaar duurder, en IDC verwacht dat de druk op geheugen tot ver in 2027 aanhoudt. Uitstel verplaatst de aankoop dus naar een duurdere markt.
Wat je doet met de apparaten die niet kunnen
Voor de krap 3 procent apparaten die technisch niet naar Windows 11 kunnen, en voor de apparaten die aan een machine of instrument vastzitten, zijn er vier routes die een MSP per geval moet afwegen. De eerste is ESU, als tijdelijke brug met een harde einddatum en een jaarlijks verdubbelende prijs. De tweede is een LTSC-editie, als de leverancier van het aangesloten apparaat die ondersteunt; dat is vaak de nette oplossing voor kassa’s, labsystemen en productie-pc’s die toch nooit een functie-update nodig hadden. De derde is isolatie: het apparaat in een eigen netwerksegment zonder internettoegang, met de documentatie die de verzekeraar en de toezichthouder willen zien. De vierde is virtualisatie, waarbij de verouderde applicatie in een Windows 365 Cloud PC of een virtuele desktop draait en het fysieke apparaat een thin client wordt, of een Linux-installatie voor apparaten die alleen een browser nodig hebben.
De fout die MSP’s in de praktijk maken, is deze vier routes op het hele Windows 10-restant toepassen. De 97 procent die gewoon kan migreren, hoort in een migratieproject met een datum, en het argument daarvoor staat dus in de cijfers: elke maand uitstel kost ESU-geld, beheertijd, dekking bij de verzekeraar en een duurdere pc aan het eind.
Bronnen (links openen in een nieuw tabblad): Statcounter, Desktop Windows Version Market Share Netherlands (september 2026); Statcounter, Windows Version Market Share Worldwide (september 2026); ICTMagazine.nl, Nederland houdt langer vast aan Windows 10 dan België (28 juli 2026); ICTMagazine.nl, Windows 11 haalt Windows 10 wereldwijd in (4 juli 2025); Dutch IT Channel, Marktaandeel Windows 11 stijgt door verdubbeling ESU-kosten Windows 10 (7 oktober 2026); Lansweeper, Windows 10 holdouts carry three times the risk of Windows 11 (14 juli 2026); Help Net Security, The Windows 10 hangover is becoming a security problem (20 juli 2026); TechTimes, Windows 10 Commercial Security Updates Expired, Leaving Enterprise PCs Exposed (15 oktober 2026); ITdaily, Another year of Windows 10: are extended updates still worth the cost? (14 oktober 2026); Microsoft, Windows 10 support has ended on October 14, 2025; TechnologyInsider, Wereldwijde pc-leveringen dalen ruim 20 procent door AI (11 oktober 2026, Omdia en IDC).
