Het gebruik van AI onder Nederlandse MKB-bedrijven is in een jaar tijd verdubbeld van 33 naar 70 procent. De inzet blijft echter vooral beperkt tot eenvoudige taken zoals tekst- en beeldgeneratie. Strategische toepassingen, zoals inzicht in bedrijfsprestaties, blijven achter. Dit blijkt uit onderzoek van Exact, uitgevoerd door Markteffect.
Zeven op de tien MKB-ondernemers gebruiken inmiddels AI, tegenover een derde vorig jaar. Dat blijkt uit de MKB Barometer van softwareontwikkelaar Exact, uitgevoerd door onderzoeksbureau Markteffect onder ruim 1.700 Nederlandse MKB-ondernemers. Het onderzoek werd in het eerste kwartaal van 2026 afgenomen en geeft inzicht in de manier waarop MKB-bedrijven met AI en data omgaan.
Gebruik vooral voor eenvoudige taken
De groei in AI-gebruik vertaalt zich volgens Exact nog niet naar strategische toepassing binnen bedrijven. Ruim de helft van de ondervraagde ondernemers (56 procent) zet AI in voor het schrijven van teksten of het genereren van afbeeldingen. Slechts 36 procent gebruikt de technologie om inzicht te krijgen in bedrijfsprestaties. AI wordt daarmee volgens het onderzoek vooral gebruikt als losse tool naast bestaande werkprocessen, in plaats van als onderdeel van bedrijfsvoering.
Terughoudendheid door wantrouwen
De beperkte strategische inzet hangt volgens Exact samen met onzekerheid en wantrouwen. Bijna de helft van de ondervraagde MKB’ers geeft aan huiverig te staan tegenover AI. Dat wantrouwen richt zich niet alleen op de technologie zelf: 48 procent van de ondernemers vindt het spannend om medewerkers met bedrijfsdata in AI-toepassingen te laten werken. Twee op de vijf ondernemers (40 procent) verwachten dat AI invloed krijgt op traditionele verdienmodellen binnen hun sector.
Investeringsbereidheid verschilt per sector
Ondanks de terughoudendheid ziet twee derde van de ondernemers (66 procent) AI als kans om efficiënter te werken. Voor 41 procent van de MKB’ers staat investeren in AI de komende periode op de prioriteitenlijst. Bijna de helft (47 procent) geeft aan nog niet te weten hoe de technologie effectief kan worden ingezet binnen de eigen organisatie.
De bereidheid om te investeren verschilt sterk per sector. In de accountancy geeft 61 procent van de ondernemers aan AI-investeringen prioriteit te maken, in de zakelijke dienstverlening ligt dat aandeel op 53 procent. In de bouw (27 procent) en horeca (31 procent) ligt de investeringsbereidheid beduidend lager.
Van losse tool naar strategisch instrument
Joep Hoeks, Chief Product Officer bij Exact, stelt dat het MKB aan het begin staat van een verschuiving waarin niet alleen kennis en ervaring bepalend zijn voor succes, maar ook de manier waarop ondernemers data en AI benutten. Volgens Hoeks gebruiken veel MKB’ers AI momenteel nog als losse tool naast hun werk, terwijl de volgende stap zou zijn dat AI meedraait in financiële processen. Hij noemt als voorbeeld het automatisch detecteren van afwijkingen in de boekhouding en het voorstellen of doorvoeren van correcties, of het direct beantwoorden van vragen over winstgevendheid en cashflow met analyses van afwijkingen ten opzichte van budget of eerdere periodes.
Hoeks geeft aan dat de grootste waarde niet ligt in het automatiseren van losse taken, maar in het verbeteren van besluitvorming. Dit zou ondernemers volgens hem sneller inzicht en meer controle geven, waardoor er meer ruimte ontstaat voor klanten en groei.
