Sinds 2 augustus gelden de transparantieverplichtingen van de EU AI Act, terwijl Brussel de zwaarste eisen juist heeft uitgesteld. Ondertussen weet het overgrote deel van de Nederlandse ondernemers nauwelijks wat de wet van hen vraagt. Die combinatie van urgentie en onwetendheid schept ruimte voor een nieuwe, terugkerende dienst in het MSP-portfolio.
De timing kon nauwelijks beter. Eind juli trad de Digital Omnibus on AI in werking, Verordening (EU) 2026/1744. Dit is een wijzigingspakket dat eind 2025 werd aangekondigd om de digitale wetgeving van de EU te vereenvoudigen en de regeldruk te verlagen. Het stelt de verplichtingen voor hoog-risicosystemen uit tot december 2027 en augustus 2028. Wie daaruit concludeert dat de hele wet op de lange baan is beland, leest de verordening verkeerd. De verboden praktijken en de AI-geletterdheidsplicht gelden al sinds februari 2025, en op 2 augustus van dit jaar kwamen daar de transparantieverplichtingen van artikel 50 bij. Dat raakt vrijwel elk bedrijf dat een chatbot op de website heeft staan of AI-gegenereerde content publiceert.
Wat geldt er sinds deze zomer?
Artikel 50 bevat de verplichtingen waar klanten het snelst tegenaan lopen. Chatbots en AI-assistenten moeten zich als AI bekendmaken, tenzij dat voor de gebruiker overduidelijk is. AI-gegenereerde audio, beeld en video moeten machineleesbaar gemarkeerd worden als kunstmatig. Voor deepfakes en emotieherkenning geldt een meldplicht richting de gebruiker. Voor het markeren van bestaande AI-content loopt een overgangstermijn tot 2 december van dit jaar. De verplichtingen gelden voor aanbieders én gebruikers van AI-systemen, ongeacht bedrijfsomvang; voor het MKB gelden wel lagere boetemaxima.
Het uitstel uit de Digital Omnibus betreft uitsluitend de hoog-risicocategorie. Systemen uit bijlage III, zoals AI voor werving of kredietbeoordeling, vallen vanaf 2 december 2027 onder de zware eisen, en in producten ingebedde systemen uit bijlage I volgen op 2 augustus 2028. De eisen zelf zijn ongewijzigd: klanten krijgen meer tijd, geen vrijstelling. En risicobeheer, logging en menselijk toezicht kosten maanden om goed in te richten.
De kloof bij de klant
Hoe groot de achterstand is, bracht de Kamer van Koophandel in kaart. De helft van de Nederlandse ondernemers kent de AI Act niet, slechts 7 procent zegt goed op de hoogte te zijn en maar 2 à 3 procent treft daadwerkelijk maatregelen. Middelgrote MKB-bedrijven zien de bui wel hangen: 44 procent verwacht impact van de wet, tegen 22 procent bij kleinere bedrijven. Maar tot actie leidt dat zelden.
Tegelijk neemt het AI-gebruik in dezelfde doelgroep razendsnel toe. Volgens de MKB Barometer van Exact zet 70 procent van de ondernemers in 2026 AI-technologie in, tegen een derde een jaar eerder. Veel van dat gebruik ontstaat bottom-up, zonder beleid, zonder inventarisatie en vaak zonder dat de directie weet welke tools er in omloop zijn. Voor de wet maakt dat niets uit: ook een bedrijf dat “per ongeluk” AI gebruikt, is gebruiksverantwoordelijke.
Hoe ziet zo’n dienst eruit?
Het aanbod dat hierop past, lijkt sterk op wat veel MSP’s rond NIS2 hebben opgebouwd. Het begint met een AI-inventarisatie: welke tools draaien er bij de klant, inclusief de schaduw-AI die medewerkers zelf in gebruik hebben genomen via SaaS-diensten en Microsoft 365. Daarna volgen classificatie per toepassing (verboden, hoog risico, transparantieplichtig of minimaal risico), een AI-beleid, training voor de geletterdheidsplicht en de technische implementatie van de transparantie-eisen, van chatbotmeldingen tot machineleesbare markering. Kaders als ISO/IEC 42001 en het NIST AI RMF geven daar structuur aan.
Het interessante zit in het vervolg. AI-compliance is geen eenmalig project: er komen maandelijks nieuwe tools bij, medewerkers proberen voortdurend iets nieuws uit en wie moet kunnen aantonen dat hij voldoet, heeft doorlopend bewijs nodig. Monitoring, rapportage en periodieke hertraining lenen zich daarmee voor een abonnementsmodel, en dat is het soort omzet waar MSP’s op gebouwd zijn.
Analistenbureau Omdia voorspelt dat compliancediensten voor MSP’s in 2026 met 21 procent groeien en becijfert de wereldwijde partnerkans rond AI-diensten op 276 miljard dollar in 2030. In hetzelfde onderzoek noemt 51 procent van de MSP’s datagovernance en compliance het grootste obstakel voor AI-adoptie bij klanten. Kanttekening: het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van AvePoint, een leverancier van governancetooling, en de uitkomst ondersteunt het eigen aanbod. Distributeurs als Pax8 zingen inmiddels hetzelfde lied en sporen partners aan om AI-governance als managed service te lanceren.
Waar liggen de grenzen?
Een MSP is geen advocatenkantoor, en moet dat ook niet willen zijn. Zodra een klanttoepassing in de buurt van de hoog-risicocategorie komt, bij werving, kredietbeoordeling of toegang tot essentiële diensten, hoort er een juridische toets bij. Samenwerken met een gespecialiseerd kantoor ligt dan meer voor de hand dan zelf jurist spelen. Ook angstverkoop met de boetemaxima van 35 miljoen euro of 7 procent van de wereldwijde omzet werkt averechts: voor MKB-klanten gelden lagere plafonds en toezichthouders richten zich in eerste instantie op de zwaarste overtredingen.
De geloofwaardigste verkoper heeft bovendien het eigen huis op orde. MSP’s zetten zelf volop AI in, van ticketsamenvattingen tot geautomatiseerde acties in klantomgevingen, en zijn daarmee net zo goed gebruiksverantwoordelijke. Klanten en auditors gaan vragen welk AI-systeem wanneer iets heeft aangepast in hun omgeving, wie dat heeft goedgekeurd en hoe het valt te herleiden. Een MSP die die vragen voor de eigen operatie kan beantwoorden, met logging, autorisatiestappen en een terugdraaiprocedure, heeft meteen de beste demo voor het klantgesprek.
Het uitstel voor hoog-risicosystemen geeft de markt anderhalf jaar lucht en dat is voor MSP’s eerder een cadeau dan een domper. De transparantie- en geletterdheidsverplichtingen leveren nu al concrete opdrachten op, terwijl de zwaardere eisen van december 2027 de tijd geven om een volwassen compliancepraktijk op te bouwen. Compliance is bovendien plakkerige dienstverlening: wie eenmaal het AI-register van een klant beheert, zit aan tafel bij elke volgende technologiekeuze.
Bronnen:
KVK-onderzoek naar de voorbereiding van ondernemers op de AI Act; overzicht van de gewijzigde AI Act-tijdlijn na Verordening (EU) 2026/1744 (ai.nl); Computable over de transparantie-eisen per 2 augustus 2026; AvePoint/Omdia, The Road to AI Readiness; Exact MKB Barometer 2026 (via Ondernemen & Internet); Pax8 over AI-governance als managed service.
