De arbeidsmarkt voor IT-personeel blijft krap. Dit ondanks een flinke correctie in de het aantal banen in 2023. Dat schrijft ABN AMRO in de Sectorprognose 2024-2025. Voor dit jaar verwacht de bank een groei van 3 procent in de sector TMT, waar naast Technologie en Telecom ook Media onder valt.

Volgena ABN AMRO is de sector Technologie, Media en Telecom (TMT) de groeiparel van de Nederlandse economie. Historisch ligt de groei van de sector bijna 4 procentpunten hoger dan de groei van het bruto binnenlands product (bbp): jaarlijks zo’n 6 procent gemiddelde groei tegenover 2 procent voor het bbp. Als gevolg van deze snelle groei is het aandeel van de sector TMT in de Nederlandse economie snel toegenomen tot zo’n 6 procent in 2023. Maar in 2023 bedroeg de groei van de TMT-sector slechts 0,5 procent. Vooral de IT-sector was daar debet aan. Die liet weinig groei zien, terwijl Tech normaliter de groeimotor is van de sector — de eerste T weegt zwaar binnen TMT.

De recessie, teruglopende bedrijfsinvesteringen en opgelopen rente zetten in 2023 druk op de tech-sector. Toch zijn de vooruitzichten voor de TMT-sector nog altijd rooskleurig. Voor 2024 raamt ABN AMRO de groei van de sector op 3 procent, voor de hele economie is dat 0,5 procent. Voor 2025 is de verwachte groei respectievelijk 5 procent en 1,5 procent. Verdere digitalisering en nieuwe digitale toepassingen stuwen de groei in de tech-sector, maar ook in de mediasector en in de telecomsector.

Telecomsector

De telecomsector laat in 2024 weer groei zien, van 1 procent, dankzij uitgebreide investeringen in glasvezel, datacenters en 5G. Nieuwe toepassingen zijn afhankelijk van snelle verbindingen en zorgen voor omzetgroei in de telecomsector. De digitale transformatie van de media levert ook groei op, geholpen door het koopkrachtherstel en de grote sportevenementen in de zomer. De mediasector groeit daardoor ondanks een stagnerende economie met 3 procent. De tech-sector zelf zal naar verwachting met 5 procent groeien in 2024 vanwege verdere cloud-migratie, cybersecurity-uitgaven en natuurlijk investeringen in AI-toepassingen.

De renteverhogingen van 2022 kregen in 2023 vat op de tech-sector: investeringen liepen sterk terug en beursintroducties vielen stil. Voor het eerst in jaren voerden tech-bedrijven kostenbesparingen door en ontsloegen medewerkers, vaak onder druk van aandeelhouders die de waarderingen van hun aandelen zagen kelderen. Zo is het aantal werkzame personen in de tech-sector sterk gedaald in 2023 als gevolg van de correctie. Van 450.000 werknemers en zelfstandigen in het tweede kwartaal van 2023 tot 421.000 werkzame personen in het eerste kwartaal van 2024, een daling van meer dan 6 procent.

Arbeidsmarkt nog krap

Een recordaantal overnames in 2023 maken het beeld van een ‘correctie’ compleet. Ontslagrondes en consolidatie zijn kenmerken van een correctie waarin bedrijven kosten besparen en dikwijls van eigenaar wisselen. Het jaar 2023 telde een recordaantal van 429 acquisities en buyouts; meer dan 5 procent van alle Nederlandse start-ups en scale-ups in de tech-sector wisselde in 2023 van eigenaar. Toch is de arbeidsmarkt voor IT-personeel nog altijd krap. Gekeken naar de vacaturegraad, die het aantal vacatures afzet tegen het aantal banen, is TMT na de horeca de sector met de krapste arbeidsmarkt. Uit de Conjunctuurenquête van het Centraal Bureau van de Statistiek blijkt dat 42 procent van IT-ondernemers een ‘tekort aan arbeidskrachten’ als belemmering ziet, tegenover 37 procent van alle ondernemers.

Het welzijn van werknemers in de TMT-sector is zeer hoog, vergeleken met de meeste andere sectoren in de economie, zo blijkt uit de Sectorale Welzijnsmonitor van ABN AMRO. Op de onderdelen ‘gezondheid’, ‘veiligheid’ en ‘werkprivébalans’ laat de sector bijna alle andere sectoren achter zich. Op het onderdeel ‘persoonlijk ontwikkeling’ scoort de sector relatief laag. Op sommige deelcomponenten scoort de TMT-sector niet goed. Zo zijn de scores op de onderdelen ‘psychische tol’ en ‘tevreden met werk’ hoog, in absolute zin, maar laag vergeleken met de andere sectoren. Ook de ‘vrees voor baanbehoud’ is hoog, net als het aantal ‘gewerkte uren’. Mogelijk kan een vierdaagse werkweek, zoals recent ingevoerd bij softwarebedrijf AFAS, de scores helpen verbeteren, suggereert de bank.

In 2023 kreeg 49% van de bedrijven die gebruik maken van OT-systemen met cyberaanvallen te maken. Dat staat in een nieuw rapport van Fortinet, 2024 State of Operational Technology and Cybersecurity Report. Volgens het bedrijf hebben organisaties de afgelopen 12 maanden vooruitgang geboekt met de beveiliging van hun operationele technologie. Desondanks valt er nog een hoop te verbeteren als gevolg van de groeiende convergentie van IT en OT.

Cyberaanvallen vonden hun weg naar OT-systemen of een combinatie van IT- en OT-systemen. Volgens de onderzoekers is er bovendien sprake van een toename van het aantal indringers die zich louter op OT-systemen richtten van 17% in 2022 tot 24% in 2023. Met het oog op deze stortvloed aan cyberaanvallen meet bijna de helft (46%) van alle respondenten het succes van hun beveiliging af aan de tijd die nodig is om de normale bedrijfsvoering te hervatten.

Organisaties kregen de afgelopen 12 maanden te maken met een groot aantal indringingspogingen. Bijna een derde (31%) van de respondenten kreeg vorig jaar minimaal zes keer met indringers te maken. In het voorgaande jaar was dat nog slechts 11%. Voor alle aanvalstechnieken die de indringers erop nahielden was sprake van een toename ten opzichte van het voorgaande jaar. Alleen wat het gebruik van malware betreft was er sprake van een afname. Phishing en business email compromise (BEC) kwamen het vaakst voor. Het kraken van de mobiele beveiliging en misbruik van het internet behoorden tot de populairste technieken van cybercriminelen.

Uit de pas

De detectiemogelijkheden lopen uit de pas met het ontwikkelingstempo van moderne bedreigingen. Terwijl cyberbedreigingen een steeds geavanceerder karakter krijgen, blijkt uit het rapport dat er bij de meeste organisaties sprake blijft van blinde vlekken op beveiligingsgebied. Het aantal respondenten dat aangaf dat hun security operations center (SOC) integraal overzicht had op alle OT-systemen daalde van 10% vorig jaar naar 5% dit jaar. Het aantal respondenten dat de mate van overzicht op 75% schatte nam daarentegen toe. Dit lijkt erop te wijzen dat organisaties een realistische kijk op hun beveiliging beginnen te krijgen. Desondanks kreeg ruim de helft (56%) van alle respondenten te maken met ransomware of wipers. In 2023 was dit nog slechts 32%. Dit wijst erop dat er nog altijd ruimte is voor verbetering qua overzicht op het netwerk en detectiemogelijkheden.

Binnen sommige organisaties wordt de verantwoordelijkheid voor de OT-beveiliging overgedragen aan het management. Een groeiend percentage organisaties brengt de OT-beveiliging onder bij de CISO. In 2023 lag dit nog 17%, en dit jaar kwam het uit op 27%. Tegelijkertijd is er sprake van een groeiende trend om tot meer dan 60% van alle verantwoordelijkheid voor de OT-beveiliging het komende jaar onder te brengen bij andere managers op C-niveau, zoals de CIO, CTO of COO. Dit geeft duidelijk aan dat organisaties zich zorgen maken over de beveiligingsrisico’s rond OT-omgevingen. Bij sommige organisaties waar de CIO niet direct verantwoordelijk voor de OT-beveiliging is, verschuiven deze verantwoordelijkheden van de directeur Network Engineering naar de vice president Operations. Deze opwaartse beweging in de managementgelederen zou kunnen betekenen dat de OT-beveiliging een prominenter punt van gesprek in directiekamers wordt.

De AI-functies die Apple onlangs aankondigde voor de nieuwe besturingssystemen die dit jaar verschijnen, komen voorlopig nog niet beschikbaar in de EU. Dat meldde het bedrijf onlangs aan de Financial Times. Apple zegt dat het niet weet of en hoe de nieuwe functionaliteit moet voldoen aan de Digital Markets Act (DMA).

Het bedrijf zegt dat het eerst wil onderzoeken hoe de functies kunnen voldoen aan de Europese wetgeving. Apple is aangewezen als een van de poortwachters onder de DMA, waardoor het bedrijf zich aan strengere regels moet houden. Het gaat om de functionaliteit die Apple lanceert onder de naam Apple Intelligence. Met name de digitale assistent Siri zou daarmee een stuk slimmer en daardoor bruikbaarder moeten worden. De functies worden later dit jaar verwacht in iOS 18, iPadOS 18 en macOS 15 Sequoia.

Behalve Apple Intelligence stelt Apple ook de lancering uit van iPhone Mirroring, waarmee de iPhone bediend kan worden op het scherm van een Mac, en SharePlay Screen Sharing. Met dat laatste kun je onder meer op afstand samen een film bekijken. Het is onduidelijk wat deze functies te maken zouden hebben met de DMA. Overigens komen ook in de VS niet alle AI-functies beschikbaar bij de lancering in het najaar. De nieuwe Siri komt ook daar pas in 2025.

Apple ligt al langer overhoop met de EU, die kritiek heeft op de regels van Apple voor de App Store. Het bedrijf wordt ervan beschuldigd misbruik te maken van zijn dominante positie door hoge commissies te vragen en concurrerende apps te beperken. De EU onderzoekt of Apple zich schuldig maakt aan concurrentievervalsing. Daarnaast heeft de EU het bedrijf gedwongen om miljarden euro’s aan achterstallige belasting te betalen. Europa beschuldigt Apple van belastingontwijking door gebruik te maken van constructies in landen met lage belastingtarieven. Verder is Apple het niet eens met de wetgeving die bepaalt dat elektronische apparatuur gerepareerd moet kunnen worden. Volgens Apple brengt dat de veiligheid van zijn producten in gevaar.

Er zijn in het eerste kwartaal van 2024 zo’n 250.000 nieuwe glasvezelverbindingen bij gekomen in Nederland. VodafoneZiggo blijft de grootste aanbieder in de markt, met KPN daar kort achteraan. Bij mobiele telefonie is Odido de grootste, ook hier met KPN op de tweede plaats. Dat blijkt uit het nieuwe kwartaaloverzicht van de Telecommonitor van de Autoriteit Consument en Markt (ACM).

In het eerste kwartaal van 2024 werden er 250 duizend nieuwe glasvezelverbindingen aangelegd, waarmee het totale aantal op 7,38 miljoen komt. Het aantal huishoudens met een glasvezelinternetabonnement steeg tot 2,92 miljoen, een toename van 120 duizend vergeleken met het vorige kwartaal. Het aantal abonnementen voor breedbandinternet via koper daalde echter met 154 duizend naar 1,71 miljoen, terwijl het aantal abonnementen voor breedbandinternet via de kabel met 26 duizend verminderde tot 3,30 miljoen.
KPN en VodafoneZiggo blijven de dominante spelers in de breedbandmarkt, met VodafoneZiggo goed voor 40 tot 45 procent marktaandeel en KPN met een marktaandeel van 35 tot 40 procent. Odido heeft 10 tot 15 procent marktaandeel, en Delta Fiber bezit in het eerste kwartaal van 2024 respectievelijk 5 tot 10 procent van de markt. Overige aanbieders hebben een marktaandeel variërend van 0 tot 5 procent.

Zakelijk glasvezel

De markt voor zakelijke glasvezelaansluitingen (Fiber to the Office of FttO) telde in het eerste kwartaal 117.702, een lichte stijging ten opzichte van het vorige kwartaal. Dat is inclusief dark fiber verbindingen. Het aantal zakelijke gebruikers op FttO was 57.491.

Mobiel

In het eerste kwartaal van 2024 waren er 22,32 miljoen mobiele aansluitingen, een stijging van 0,5 procent ten opzichte van het vorige kwartaal. Het aantal verzonden sms’jes steeg in het eerste kwartaal met 0,79 procent tot 571 miljoen, terwijl het aantal belminuten op mobiele netwerken daalde met 100 miljoen belminuten naar 9,7 miljard. Het mobiele dataverbruik vertoonde daarentegen een stijging: toestellen met 06- of 097-nummers verbruikten 549 miljoen gigabytes aan data, een toename van 9 miljoen gigabytes.

Odido had het grootste marktaandeel onder mobiele telefonieaanbieders met 30 tot 35 procent, gevolgd door KPN met 25 tot 30 procent en VodafoneZiggo met 20 tot 25 procent marktaandeel. Mobiele virtuele netwerkoperators (MVNO’s) namen gezamenlijk 10 tot 15 procent van de markt in.

Machine to machinetoepassingen (M2M) groeit verder. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om auto’s of om apparaten (zoals rookmelders, alarmsystemen en slimme energiemeters) die via een internetaansluiting informatie uitwisselen met de digitale systemen van beheerders van de apparaten. Het aantal M2M-aansluitingen steeg in het eerste kwartaal van 2024 met 640 duizend aansluitingen naar 18,6 miljoen.

Vaste telefonie

Het aantal vaste telefonieaansluitingen dat wordt gebruikt voor telefoneren daalde met 0,8 procent tot 4,23 miljoen in het eerste kwartaal van 2024. In totaal werd er 1,16 miljard minuten gebeld via vaste telefonie.

Thales en Google Cloud hebben een nieuwe samenwerkingsovereenkomst getekend voor de implementatie van een wereldwijd security operations center (SOC)-platform.

Het platform maakt gebruik van de beveiligingsexpertise en security-oplossingen van Google Cloud, waaronder Google Security Operations, VirusTotal en Mandiant Threat Intelligence.

Het nieuwe platform doet een beroep op het bestaande netwerk van elf SOC’s van Thales. Deze maken gebruik van hybride- of cloudtechnologie en kunnen met on-premise omgevingen worden verbonden.

Pierre-Yves Jolivet, vice president Cyber Digital Solutions bij Thales: “Thales is verheugd deze samenwerking met Google Cloud aan te kondigen. We zetten de laatste beveiligingstechnologie en threat intelligence-mogelijkheden in om organisaties toegang te bieden tot een van de meest geavanceerde SOC-diensten die op de markt te vinden zijn. In een wereld die steeds vatbaarder wordt voor cyberaanvallen, brengt deze samenwerking de mogelijkheden van Thales voor bedreigingsdetectie naar een hoger plan. Het draagt bij aan snellere en efficiëntere incidentrespons om de cyberveerkracht van de informatiesystemen van onze klanten te vergroten.”

Dit platform is al operationeel in Frankrijk en zal later dit jaar beschikbaar zijn voor internationale organisaties.

Dstny lanceert een nieuw platform dat alle producten via één scherm samen moet brengen. ConnectMe verenigt alle onderdelen van de Dstny UCaaS-producten.

De verschillende dienstengroepen business communications, business analytics, customer engagement en business integrations worden vanaf nu in ConncectMe geïntegreerd. Belangrijkste kenmerk daarvan is dat ze nu toegankelijk zijn vanuit één applicatie. De bedoeling is dat gebruikers daarmee eenvoudig kunnen schakelen tussen communicatie, analyses, klantinteracties en integraties.

Het geïntegreerde platform maakt het volgens Dstny ook mogelijk om snel nieuwe functies toe te voegen en bestaande workflows te optimaliseren zonder complexe integratieprocessen. Het bedrijf benadrukt dat het platform geschikt is voor zowel grote als kleine bedrijven. ConnectMe is per direct beschikbaar.

De Verenigde Staten hebben een verbod uitgevaardigd op producten van Kaspersky. Met ingang van 20 juli is het niet meer toegestaan om producten van Kaspersky te kopen of te installeren. Dat geldt voor zowel zakelijke als privéklanten.

Met ingang van 29 september aanstaande mag Kaspersky geen updates meer doen van virusdefinities en van de codebase. Vanaf die datum mag software van het bedrijf ook niet meer worden doorverkocht of geïntegreerd. De VS nemen deze stap omdat ze ervan overtuigd zijn dat Kaspersky aangestuurd wordt door het Kremlin. De software zou in staat zijn om kwetsbaarheden te creëren door ’toegang tot gevoelige informatie, onderhouden door personen uit de VS’. Verder denken de VS dat de software in staat is om kwaadaardige software te installeren en kritieke updates achter te houden.

Over de gevoelige informatie schrijft het Bureau of Industry and Security dat de software van Kaspersky in staat is om gegevens te verzamelen (device ID’s, bezochte websites, software op de computer, MAC-adressen, enz) waardoor het bedrijf een compleet profiel kan opbouwen van de gebruiker.

Het feit dat Kaspersky statutair gevestigd is in Londen (voor de holding) maakt volgens de VS niets uit. Het hoofdkwartier bevindt zich nog altijd in Moskou en bovendien zijn Russische bedrijven ook buiten Rusland verantwoording aan het Kremlin verschuldigd. Het helpt niet mee dat de oprichter en CEO van Kaspersky, Eugene Kaspersky (foto), zijn opleiding heeft genoten aan de technische faculteit van de opleiding van de KGB. Hij studeerde daar af in 1987.

In een verklaring op de website van Kaspersky ontkent het bedrijf banden met de Russische overheid en zegt dat de beslissing is ingegeven door het huidige geopolitieke klimaat en theoretische zorgen, in plaats van een uitgebreide evaluatie van de integriteit van de producten en diensten van Kaspersky.

De software van Exact krijgt een uitbreiding van de AI-functies in de vorm van een assistent. Het gaat om een generatieve tool die vragen kan beantwoorden en afwijkingen detecteren.

Volgens Exact kan de AI-assistent gebruikers gidsen naar de juiste locatie in Exact Online op basis van wat ze willen doen, antwoord geven op vragen, waarbij het antwoord komt uit de kennisdatabase, en notificaties sturen bij afwijkingen in boekingsvoorstellen. Verder kan de assistent de gebruiker voorzien van informatie over klanten, door eigen data te combineren met externe bronnen.

Apple-specialist Amac heeft een zakelijke webshop gelanceerd, waar bedrijven en onderwijsinstellingen hun Apple-producten en accessoires kunnen bestellen.

“De vraag naar Macs, iPhones en iPads vanuit de zakelijke markt neemt al jaren toe”, zegt Amac-CEO Ed Bindels. “Dat heeft onder meer te maken met de verbeterde processoren van Apple, waardoor vooral de Mac een stuk sneller is geworden en een langere accuduur heeft. iPhones zijn al erg populair bij bedrijven en omdat het met de functie ‘Handoff’ makkelijker is geworden taken tussen Apple-apparaten uit te wisselen stappen meer mensen over naar Apple. Daarnaast zijn millennials vaak opgegroeid met technologie van Apple en kiezen ze via Choose Your Own Device regelmatig ook voor Apple op het werk.”

Bindels: “De nieuwe webshop heeft dezelfde look and feel als die voor consumenten, maar met alle functionaliteiten die het bedrijfsleven verwacht bij een online zakelijke omgeving. Zo kan elke gebruiker een eigen omgeving aanmaken waar de offertes, bestellingen en facturen overzichtelijk bij elkaar staan en is er de mogelijkheid om gebruik te maken van rollen en rechten in de webshop waarmee bedrijven specifieke toegangs- en machtigingsniveaus kunnen toewijzen aan gebruikers.”

Amac heeft 48 vestigingen in het hele land, een webshop en Amac Pro voor zakelijke klanten en onderwijs.

Er doemt een nieuwe vorm van phishing op: via QR-codes. Achter de QR-code zit een kwaadaardige link, maar het probleem is dat securityprogramma’s de code niet als zodanig herkennen. Ze zijn namelijk opgebouwd uit HTML in de vorm van ASCII-tekens. Het lijkt erop dat deze vorm van phishing – quishing – aan een opmars bezig is.

Onderzoekers van Check Point Research viel een stijging in het aantal aanvallen met QR-codes op. Zo was er tussen januari en maart van dit jaar een stijging van 587 procent en tussen april en mei 2024 een stijging van 363 procent. De meeste antivirus-software en e-mailscanners halen QR-codes er gemakkelijk uit, of geven een waarschuwing, maar Check Point kwam eind mei zo’n 600 gevallen tegen waarin voor de QR-code niet als afbeelding werd meegestuurd, maar opgebouwd uit de ASCII-tekenset, die als sinds mensenheugenis door computers wordt gebruikt. Omdat het voor de e-mailscanner gezien wordt als tekst, slaan programma’s geen alarm. De gebruiker ziet geen verschil, waardoor het gevaar op het klikken op een links groter wordt.

De oplossing ligt volgens Check Point in het aanpassen van de e-mailscanner en antivirussoftware. Ze moeten de opbouw van QR-code in ASCII gaan herkennen. Maar ook de link achter een QR-code moet vaker worden gecheckt. Daarbij kunnen programma’s de code ook decoderen en als een gewone link aan de gebruiker presenteren. Of quishing in de nabije toekomst een groter probleem wordt, blijft afwachten.